بيمارى معده در معده بماند و جمع گردد ، زيرا راه بيرون رفتن از آن بسته شده است . اگر تشخيص دادى كه سبب جمع شدن و ماندن ماده در معده به عمل نيامدن پاكسازى و تخليهء معده است ، كوشش كن به هر طريقى باشد مادهء جمع شده را پاكسازى كنى ، راه بيرون آمدن را براى مادهء مايهء بيمارى باز كنى كه از معده روانه شود و به راهى كه برايش باز كرده‌اى روى نهد و دست از سر معده بردارد . هرگاه خلط را از معده پاكسازى مىكنى سعى كن آن را به سويى كه گرايش به آن سو دارد روانه سازى و اگر اشكالى در راه پاكسازى معده از خلط ناباب پيش آمد از دو سو پاكسازى به عمل آور . بيمار را وادار به قى كردن كن كه قى خلط شناور و خلطى كه نزديك دهانهء معده است بيرون مىكشد و آنچه بر خلاف آن است يعنى ژرفانشين يا به ديوارهء معده چسبيده است بايد به وسيلهء اسهال دادن بيمار پاكسازى شود . اگر خلط آبكى و كم‌نيرو است اما در درون معده پناه گرفته و آب كشيده است بهترين علاجش « الوا » است و اگر الواى شسته باشد براى تقويت معده بهتر است و الواى ناشسته براى تخليهء معده از الواى شسته اثربخش‌تر است . الوا اگر شسته شد در پاكسازى و تخليهء معده ناتوان مىشود . ايارج از الواى شسته و ناشسته در پاكسازى و تخليهء ماده و تقويت كردن معده بهتر است ، زيرا داروهاى اصلاح‌كنندهء معده و داروهاى كمك‌دهندهء تقويتى به معده و داروهاى بازدارندهء چيزهاى زيان‌آور براى معده در ايارج واردند و به‌ويژه اگر ايارج ساده باشد و با عسل مخلوط نشده باشد . ايارج همراه عسل ، هرچند از چندين جهت اسهال‌آورتر است و معده را خوب پاكسازى مىكند ليكن در نيروبخشيدن به معده از ايارج سادهء بدون عسل اثر كمتر دارد ، زيرا عسل ايارج را در تقويت كردن معده ناتوان مىسازد و نيروى پاكسازى كردن خلط ياغى شده و پناه گرفته را تا اندازه‌اى از ايارج سلب مىنمايد . هرگاه بيمار دارندهء معدهء ناسازگار مبتلا به سوء مزاج از مادهء خلطى به قصد پاكسازى ايارج را تناول نمود بايد يواشكى راه‌پيمايى كند و پياده راه برود و تند نرود . ديگر نيازى بدان نيست كه طرز معالجه‌اش را تغيير دهى و به احتمال زياد از يك بار ايارج خوردن بيمارى معده ريشه‌كن مىشود و بيمار بهبود مىيابد . اگر بيمار معدهء داراى سوء مزاج از اشتهاى خوراك بازماند ، يا دلش به هم مىآيد ، در ايارجى كه به بيمار مىدهى به جاى زعفران گل سرخ مخلوط كن ! اگر تشخيص دادى كه حرارت معده زياد و شعله‌ور است ، ايارج را تجويز مكن ، كه ممكن است از خوردن ايارج سوء مزاج معده شديدتر شود و به‌ويژه وقتى با اشكال برمىخورى كه فكر كنى سبب سوء مزاج معده مادهء خلط است و بعدا معلوم شد كه مادهء خلط در ميان نبوده است . به‌هرحال براى بيرون راندن خلط مرارى كه در معده جاى گرفته است ايارج از هر داروى ديگرى بهتر