به سوء مزاج گرم و خشك را با روغن ميوهء به بينداى . روغن زيتون نارسيده بر معدهء بيمار بمال ! اگر خشكى معده مبتلا به سوء مزاج گرم و خشك يا از حد متوقّع فراتر ننهاده باشد ممكن است بيمار از نوشيدن آب زياد و سرد شفا يابد . فصل پانزدهم علاج سوء مزاج گرم و تر معده بايد در علاج سوء مزاج گرم و تر معده وسايل معالجهء سوء مزاج گرم و سوء مزاج سرد معده را باهم به كار اندازى . غذاها و داروهاى برمكندهء رطوبت و سردىبخش در معالجهء چنين حالتى مفيدند . قرصهاى ساخته از گل محمدى شاداب و پژمرده نشده را تناول نمايند مفيد است . اگر بيمار اسهال گرفت معجون « قيروطى » همراه روغن به را تجويز كن بخورد . فصل شانزدهم نشانيهاى سوء مزاج معده كه همراه مادهء خلط باشد و علاج راه‌بندانهاى واقع در معده قبل از هر چيز بايد تشخيص دهى كه مادهء خلطى در معده موجود است يا نه ، اگر تشخيص دادى كه هست آنگاه بايد نوعيت و چگونگى مادهء خلطى و جاى ماده را در معده پيدا كنى . آيا مادهء سبب بيمارى معده چنان آب كشيده و پرمايه شده است كه به ابر مرده‌اى بماند كه در آب فرو كرده باشند و آب زياد بركشد ؟ آيا با آب كشيدگى چنان با معده آميخته است كه لباس رنگ شده رنگ را بركشيده است و مكيده است ؟ آيا مادهء خلط مايهء بيمارى معده در معده كمين كرده و به ژرفاى معده راه يافته است ؟ يا مادهء خلط - كه مايهء بيمارى است - در فراخناى معده ريخته است ؟ برخى از پزشكان آن را مادهء خلطى شناور مىنامند . بايد بدانى كه از كدام اندام سرچشمه دارد و به سوى معده آمده است و در معده جاى گرفته است ؟ ماده در كجا تولّد يافته و از كدام راه راهى معده شده است و چگونه و از چه راهى به معده ريزش كرده است ؟ اگر تشخيص دادى كه ماده در خود معده به وجود آمده است و خارجى نيست ؛ سبب به وجود آمدن آن را در معده جستجو كن و سبب را برانداز و معده را به راه اعتدال و سلامت هدايت كن ! اگر تشخيص دادى كه خلط مايهء بيمارى معده ، زادگاهش معده نيست و بيگانه است و از سوى يكى از اندامان تن به سوى معده گسيل شده است مثلا اين فرستادهء ناهنجار ارمغانى است كه از سوى مغز يا مرى ، يا كبد ، يا طحال ، به معده وارد شده است - اولا به پاكسازى آن مقدار از مادهء خلطى كه در معده جاى گرفته است بپرداز و همين‌كه آن را بيرون راندى و حال معده روبه‌راه شد و