أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
440
قانون ( فارسى )
نسخه : مازوى كال ، سفيداب ارزيز ، كندر ، خون سياوشان و افيون . از همهء اينها شياف ساخته شود . ضماد ( داروى گذاشتنى از خارج ) در علاج زحير نسخه زردهء تخم مرغ ، مغز نان سميد ( نان بدون سپوس ) ، بابونه يا آب بابونهء سبز ، شبت خشكيده ، خطمى ، لعاب بزر كتان و غيره . ضماد شوند و بر مقعد گذارند . نسخهء ديگر : گندناى شامى « 1 » در آب پخته با روغن گاوى و روغن گل و كمى موم تصفيه شده ضماد شود بسيار خوب است . بخورها نيز در علاج حالت زحير فايده بخشند . هرگاه درد زحير زياد بود و شدت يافت ، يك صندلى را سوراخ كنند و بيمار برهنه بر آن بنشيند و از زير صندلى سوراخ شده داروى بخورى را بر منقل آتش گذارند و قيفى بر آن گذارند كه دنبالهء قيف دود دارو را به مقعد برساند . مادهء بخورى از اينها باشد كه در ذيل آيد : 1 - هستهء زيتون به مقدار زياد بر منقل اخگر ريزند . 2 - پشك شتر بر منقل ريزند . 3 - گوگرد زياد بر منقل ريزند و بخورش به وسيلهء قيف به پيزى رود . اين بخور چندين بار تكرار شود . انواع آبهايى كه بايد بيمار زحير در آنها نشيند : اگر منظور از علاج تسكين درد باشد ، بيمار در آبى بنشيند كه پنيرك در آن پخته شده يا شبت يا بابونه يا خطمى و يا شاهافسر در آن پخته است . اگر منظور علاج مادهء سيلان خون است ، بايد آبى كه بيمار در آن مىنشيند داروهاى قبوضيتآور در آن جوشيده باشد . برحسب تشخيص و برحسب نياز مىتوانى آبها را باهم استعمال كنى . اگر پيزى بيرون جست ، با شراب گسمزهء قبوضيتآور پيزى بيرون آمده را بشوى و پاك كن و پيزى را به داخل برگردان و بيمار را در آب مخلوط با داروهاى بسيار قبوضيتآور بنشان ! يا بعد از آنكه پيزى بيرون آمده را به جاى خويش برگرداندى ، ضماد مناسب حال بر مقعد بگذار ! داروى گذاشتنى بسيار قبوضيتبخش و گيرنده و نيروبخشى را در آب افشرههاى گيرندهء پرتأثير و نيروبخش بساى و بر مقعد بيمار بگذار !
--> ( 1 ) - ترهاى كه در اواخر زمستان و اوايل بهار مىرسد كه شبيه پياز و قبهء آن مانند قبهء پياز است - تحفه .