أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

437

قانون ( فارسى )

اگر سبب به‌وجود آمدن بيمارى زحير از خوراكى سخت باشد كه بيمار خورده است ، ابر مرده را در روغن شبت و روغن بابونه كه همراه مقل و موم باشد يا روغن زيتون گرم بيالاى و به جاى زحير زده نزديك كن ! اما اگر تشخيص دادى كه زحير از سرما نيست بلكه از اثر ورم گرم است علاجش به دستور زير است : اهتمام خودت را بر بند آوردن مادهء خونى كه از راه رگها يا از راه اسهال به ورم مىرسد منحصر كن ! آنگاه به معالجهء ورم بپرداز و خلط بدجنس سبب زحير را معالجه كن ! اگر ديدى كه رگ زدن در علاج ورم گرم سبب زحير لازم است ، رگ بزن ! بيمار بايد بسيار كم غذا بخورد . حتى اگر مىتواند دو شبانه‌روز روزه‌دار باشد . در نخستين مرحله‌هاى علاج ، آبها و پاشيدنيهاى دارويى چنان استعمال كن كه تا اندازه‌اى گرايش به سردمزاجى داشته و سست‌كننده باشند و از مادهء ريزنده به ورم جلوگيرى شود . پارچه نمدى را در آب آس و گلاب و كمى حنا خيس كن و بر مقعد بگذار ! حقنهء لازم در اين باره در نخستين مراحل بيمارى با آبجو ، آب تاجريزى ، گلاب ، روغن گل و سفيدهء تخم‌مرغ باشد . اگر مادهء خونى كه بر ورم گرم سبب زحير آيد مادهء اسهالى بود ، اسهال را بند آور ؛ كه دستور بند آوردن آن را مىدانى . بعد از آن داروى لازم بر مقعد بپاش و داروى گذاشتنى بر مقعد بگذار ! ضماد از داروهاى سست‌كننده از قبيل : بابونه و شبت مخلوط با داروهاى قبوضيت‌بخش باشد ؛ كه قبوضيت‌آورها را مىشناسى . بعد از آن داروهاى رسانندهء ورم را استعمال كن ! اگر تشخيص دادى كه مادهء ورم گرم سبب زحير جمع آمده و رسيده است ، داروهاى بازكنندهء ورم رسيده را استعمال كن ؛ كه اينها را همگى قبلا ياد گرفته‌اى ! اگر مايه حقنه روغن زيتون شيرين باشد و با چيزى از قبوضيت‌بخشها پخته باشد خوب است . غذاى بيمار كه سبب زحيرش ورم گرم باشد به قرار زير است : شير تازه دوشيدهء بر آتش جوشيده كه جريان سيلان مادهء اسهالى را از بالائيها بند مىآورد و جاى زحير زده را نرم مىكند . داروهاى خوب كه در علاج زحير ناشى از ورم گرم ، براى رسانيدن ورم و تحليل بردن ورم و آرام كردن درد و آزار بسيار فعّالند ، اين ضمادها هستند : 1 - ضماد شنبليله و پنيرك 2 - ضماد از گياه شاه‌افسر 3 - ضماد از كلم در آب پخته اگر ديدى كه نياز به داروى گذاشتنى قويتر هست ، با يكى از اين ضمادها كمى پياز برشته بر آتش و كمى مقل اضافه كن ! اگر ورم التهابى و آزاردهنده باشد ، مرهمهايى هست كه آزمون شده‌اند و در اين حالت بسيار مفيدند مانند : مرهمى كه در زير آيد :