أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

417

قانون ( فارسى )

تجويز كن هم حقنه را به كار ببر . اما قبل از هر چيز بايد تشخيص دهى كه سبب پوست‌اندازى و سبب قرحهء روده از كجا و از چيست و در چه حالتى است . اگر معلوم شد كه سبب هنوز هست و مايهء بيمارى را منتقل مىكند ، اول به قطع سبب مشغول شو . چاره‌جوئى و قطع سبب و داروى علاجى لازم را سابقا ياد گرفته‌اى . اگر خلط سبب بيمارى بسيار بدجنس است و ناگزير از استعمال داروى اسهالى هستى ، بسيار برحذر باش و جانب احتياط را از دست مده ! مسهلى را تجويز كن كه بر جاى پوست‌اندازى و قرحه زيان وارد نياورد ؛ مثلا هليله را استعمال كن و آن را با داروهايى مانند كراويا ( شاه زيره ) ، كتيرا و امثال آنها تقويت و اصلاح كن ! اگر نگذارى بيمار به مدت دو روز هيچ غذايى بخورد خوب است ؛ زيرا در اين دو روز بدنش لاغر مىشود . مادهء اسهالى پوست‌انداز در اين مدت به درون تن مىريزد و سبب لاغرى تن مىشود . اگر غذايى براى بيمار تجويز مىكنى ، شير جوشيده وسيلهء سنگ گرم شده بر آتش يا شير جوشيده بر آتش - كه سابقا از آنها ياد كرديم - باشد . اين شير خوردن را جزء علاج به شمار بياور . اگر تشخيص دادى كه بيمار ناتوان مىشود و نبايد بدون غذا باشد ، غذاهائى را تجويز كن كه در حجم كم و در نيروبخشى كارا باشند . غذاهايى كه حقيقتا تغذيه‌دهنده و بىزيان باشند مانند : كبد مرغ خانگى چاق شده ، كمى از نان سميد ( بدون سپوس ) كه تقريبا فطير باشد ، خايهء خروس ، تخم مرغ از نيم بند برشته‌تر و از بسيار برشته كمتر ، شايد از خوردن ماهى بريان شده هم كه به گرمى بخورد بهره بيند . پاچه در شير و برنج بوداده بپزد بسيار بهره‌رسان است و بويژه كه با سركه قاطى باشد . براى نگهداشتن نيروى جسمانى بهتر آن است از رب ميوه‌ها و غذاهاى تقويت‌بخش - كه در باب اول آمده‌اند - استفاده كنند . نمك داخل غذا نمك سنگ بلورى و بو داده باشد . اگر بيمار حرارت داشته باشد اصلا نبايد شراب بخورد ، و اگر حرارت ندارد ، اندكى شراب سياه گس‌مزه بخورد مانعى ندارد . آب سرد بنوشد . نبايد در نخستين مرحلهء علاج ، داروهاى خالص كه داراى خاصيت گيرندگى ( قبوضيت‌بخشى ) و زبرى و خراشندگى باشند ، بدون مخلوط كردن با داروهاى ديگر اصلاح‌كننده استعمال كنى . اگر احساس درد در بيمار شدت يافت ، حتما بايد داروى پوشنده و چسبان تجويز كنى ؛ كه دارو مانند پرده‌اى برجاى درد نشيند و آن را بپوشاند . همه داروهاى علاجى در اين باره ، اگر با داروهاى پوشندهء چسبان مخلوط باشند خوب است و بهره رسانند . مگر اينكه خوره روى داده باشد . كه در اين صورت نياز به داروى زداينده و داغ‌گذار مخلوط با داروى خشكانندهء بدون گزش دارى . بيمارى كه مبتلا به پوست‌اندازى است هر دارويى را كه تناول مىكند بايد آب سرد بر آن بنوشد ؛ خواه دارو از بزرها باشد يا غير بزرها و نبايد هيچ دارويى را با آب گرم بخورد . زراوند ( ريوند - نسخه . ) در علاج قرحهء روده‌ها اثرى عجيب دارد ، و همين دارو در اسهال دادن