أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
404
قانون ( فارسى )
اگر گوشت بسيار خوب گاو در سركه بپزد ، نان در آن تريد كنند و بخورند . و اگر اشتها داشت و مانع نبود ، به اندازهاى كه مىتواند هضم كند ادويهء خوشبو در آن ريزند . اين غذا براى هركسى از بيماران اسهالى سازگار نيست و زياد قضاى حاجت نمىآورد . يكى از غذاهاى خوب و سازگار با بيمارى اسهال اين است : خشخاش بوداده - نه زياد بوداده - را با برنج و گاورس سوپ كند و اگر خواست سماق و انار دانه و امثال آنها را در آن ريزد . از كعك خشك ، برنج و پيه گردهء بز باهم سوپ سازند و بخورند . سماق را در آب باران به مدت يك روز بخيسانند ، آنگاه بر آتش نرم گذارند تا يك غلت مىخورد ، سپس خوب بپالايند . آنگاه ذرت در آن آب پاليده ريزند تا در آن خيس شود . بر آتش گذارند و با دست مچاله كنند و بفشرند و باز بپالايند و تفاله را دور اندازند . باز بر آتش گذارند بجوشد و آن را به هم زنند و حركت دهند تا سريش مانند غليظ مىشود . كمى نمك در آن ريزند . چربى آن پيه بزغاله يا روغن بادام بوداده و كمى روغن زيتون باشد . نبايد نمك و چربى زياد باشند . غذايى به دست مىآيد كه گرم يا سرد از آن بخورند بهره بينند . چربى غذاى بيماران اسهالى بايد روغن زيتون نارسيده باشد . آب نوشيدنى آب باران باشد ؛ كه خاصيت قبوضيت دارد و به عقيدهء من آب باران بيشتر فايدهاش در اين است كه به سرعت به سوى كبد جذب مىشود و به سرعت تحليل مىرود و كيلوس غذا به مادهء رطوبى تبديل نمىشود . خوب نيست شراب بخورند . اگر هيچ چاره و گريزى نبود و بايستى شراب بخورند و ديدى كه نيروى بيمار تحمل دارد و نياز به خوردن شراب هست ، شراب سياهرنگ گسمزه بخورند ، اما كم بخورند . بهتر آن است بيمار اسهالى غذاهاى گوناگون و مختلف و در روز چندين دفعه غذا نخورد . روزانه يك دفعه غذا بخورد و آن هم يك نوع غذا . قبل از غذا چيزى بسيار قبوضيتآور چيزى همانند به و انار ترش بمكند . آب بر غذا ننوشند ، و اگر شكيبا باشند و بتوانند اصلا آب نخورند خوب است كه آب نخوردن خودبهخود علاجى خوب براى بيمار اسهالى است . بهتر آن است كه بعد از غذا خوردن حركت نكنند . بايد بعد از غذا با دست قسمتهاى بالائى تن را بچلانند تا غذا بدانجاها برسد . ضماد قبوضيتآور و گيرنده و برحسب مزاج بيمار گرمىبخش يا سردىبخش بر معدهء بيمار بگذار ! در ضمادى كه بر معدهء بيمار مىگذارى سنبل ، مصطكى ، مرّ و كعك باشد . ميسوسن ( شربت سوسن ) كه با داروهاى تناولى بيمار اسهال باشد بسيار مفيد است . اينك دارويى تركيبى كه براى ماليدن بر معده و كبد - در صورتى كه اسهال از هر دو منشأ داشته باشد - بسيار خوب است :