پرى به حدى مىرسد كه تحمل نگهدارى آن را ندارد ، مادهء جمع آمده - كه سرش به بن‌بست خورده است - ناچار برمىگردد و به صورت اسهال به بيرون راه مىيابد . پس در اين حالت اسهال راه‌بندانى نوبتى است ، تا رگهاى بن‌بسته پر نشوند اسهال نيست همين‌كه پر و مالامال شدند و ماده برگشت اسهال رخ مىدهد . در فاصلهء ميان اسهال قبلى و اسهال بعدى بيمار در حال بهبودى و سلامت است . اكثرا نوبتهاى اين اسهالى بيست روز طول مىكشد . البته شايد كمتر يا بيشتر از بيست روز باشد ، اين كوتاهى و درازى مدت نوبت اسهالى بسته به سببهاى مختلف است كه بر تو معلوم‌اند . 9 - اگر اسهال از اثر غذاى وارد شده به معده است ، قبلا در بحث از معده آن را شرح داديم ؛ اما اگر در اينجا آن را تكرار كنيم زيانى ندارد و بگذار بيشتر توضيح دهيم . گوييم : سبب اسهالى كه از غذا باشد چندين حالت و چندين احتمال دارد : 1 - خوراك وارد شده به معدهء گرم‌مزاج بسيار كمتر از حدّ لازم است كه هضم را تباه كند و خودش نيز فاسد مىشود ، طبيعت اين فاسد شده را نمىپذيرد و آن را دفع مىكند ، چنان كه خودت مىدانى ! 2 - غذاى وارد شده به معده بيش از اندازهء لازم است ، بر هم مىفشرد ، كشيده مىشود و يا براى هضم شدن آمادگى ندارد و فاسد مىگردد و يا از سنگينى كه دارد به پايين ريزش مىكند . 3 - غذاى به معده درآمده آن را مىگزد ، مثلا پياز كه گزندگى دارد . 4 - غذاى وارد شده به معده تا اندازه‌اى سمّى است ، مانند قارچ . 5 - غذاى جمع آمده در معده زود تباه و فاسد مىشود ، مانند شير . 6 - غذاى به معده درآمده بسيار آبكى و كم‌مايه است و بر دروازهء خروجى نمىايستد . 7 - مادهء غذائى داخل معده يا رطوبى و يا لزج است و از معده مىلغزد . 8 - دارندهء معده بعد از صرف غذا بسيار حركت مىكند . 9 - دارندهء معده آب زياد بر غذا مىخورد و آب بر غذا فشار مىآورد و آن را از معده مىلغزاند . 10 - مادهء خلط در معده جمع آمده كه آن مادهء خلط لغزانندهء خوراك در معده است ؛ مانند خلط بلغمى يا مادهء خلط زداينده مانند خلط صفرائى . 11 - غذاى وارد شده به معده غذاى دروغين است . منظور از غذاى دروغين غذائى است كه در اندازه زياد است اما ارزش غذائى كم دارد مانند سبزيهاى خوردنى . 12 - يا ترتيب وارد شدن غذا به معده سبب لغزش شده است ؛ مثلا شخص ابتدا غذاى نرم و سبك زودهضم و لغزان خورده و سپس غذاى قابض و ديرهضم بر آن افزوده است . يا اينكه غذاى زودهضم بعد از ديرهضم به مصرف رسيده و موجب فساد غذاى زيرين شده ، كه طبيعت آن را بيرون مىريزد . 13 - ممكن است هوا در ايجاد اسهال دست داشته باشد : هواى محيط زيست اگر گرم باشد اول تحليل مىبرد و بعدا مىخشكاند . هواى محيط زيست اگر سرد باشد ، مادهء داخل معده را دور هم جمع كرده و سفت مىكند . هواى مناطق جنوبى و سرماى جنوب و بسيارى بارش باران سبب اسهال مىشوند . 14 - گاهى ممكن است اسهال از باد باشد كه خوراك داخل معده را فاسد كند و غذا را حركت دهد .