أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

350

قانون ( فارسى )

ج - اگر بادكردگى باشد شايد با فشار دادن انگشت آرام شود و آزار نماند ؛ قرقر شكم شنيده شود و آروغ پيدا گردد . 8 - اگر طحال ورم گرم داشته باشد روىآورهايى كه دربارهء التهاب ، تب و تشنگى ذكر شده‌اند ، رخ مىدهند . 9 - اگر ورم گرم صفرائى باشد ( خونى نباشد ) التهاب شديدتر ، تشنگى بيشتر است امّا سنگينى كمتر از آن است كه در وجود ورم گرم خونى احساس مىشود . 10 - دردى كه از اثر ورم گرم صفرائى طحالى احساس مىشود بيشتر به التهاب گرايش دارد تا به كشيدگى به اطراف در حالتى كه بيمار به ورم گرم صفرائى طحال مبتلاست رنگ چهره تمايل به زردى دارد . 11 - اگر ورم طحال ورم سخت باشد ، بدنفسى رخ مىدهد . اندوه زياد بر بيمار روى آورد و بيمار خيالاتى مىشود . گاهى حال بيمار بسيار به هم مىخورد و بدحال مىشود . 12 - اگر ورم سخت طحال بسيار بزرگ شود و بر طحال چيرگى يابد مادهء سودائى راه رسيدن به سوى سر را گم مىكند و راه ديگرى را در بر مىگيرد . كه از اثر آن عقل بيمار به هم مىخورد و به اصطلاح عقل پارسنگ برمىدارد ؛ زيرا مادهء سودائى از طحال آيد ، طحال با حجاب در ارتباط است و حجاب با مغز همكار است . 13 - شايد درحالىكه ورم سخت طحال موجود است . رنگ زبان و رنگ چهره سياه شود . 14 - اگر ورم سخت در طحال باشد هرگاه دست بر آن گذارى سختى احساس مىشود امّا قرقر شكم نيست مگر اينكه بادكردگى همراه سختى ورم باشد . 15 - درحالىكه ورم سخت در طحال است تب لازمه ( تب دست برندار ) رخ نمىدهد . شايد تب باشد اما بدون ترتيب و نوبت معيّن . 16 - شايد درحالىكه طحال با ورم سخت دست به گريبان است قرحه ، جوش و يا دملهاى چركين در هر دو ساق پاى بيمار سر برآورند ؛ زيرا خون غليظ به سوى ساقها سرازير مىشود . 17 - ممكن است دندان و لثهء بيمار به خوره مبتلا شوند ؛ زيرا بخار تباه از ورم طحال برمىخيزد و بالا مىرود و به لثه و دندانها مىرسد و آنها را مىخورد . 18 - امكان دارد كه پيدا شدن دمل يا جوش چركين در ساق پاها نشان از بحران ورم باشد . بارها روى داده كسى كه طحال بيمار دارد از اثر ورزش سخت و بسيار خسته‌كننده مادهء ورم به سوى پايين خزيده و به ساق پاها رسيده و به صورت جوش سر از ساق برآورده است . جوشهاى كذايى را بطم ( چاتلانقوش ) مىنامند . بارها رخ داده است كه ادرار بيمار در آوند شيشه‌اى چنان مىنمايد كه بيمار سلامت است زيرا بول به حالت طبيعى مىباشد . امّا اگر بيمار ورزش كند و خسته شود ، مادهء سودائى مىگدازد و به آوند بول‌ريزى منتقل مىشود و بول داخل شيشه را به رنگ سياه درمىآورد - كه قبلا چنين نبود - و اگر اين مادهء سياه‌كنندهء بول از گرده باشد ، همچنان به رنگ سياه مىماند ، حتّى اگر بيمار در حال استراحت باشد .