أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
16
قانون ( فارسى )
مرى تأثيرگذار است اما نه چندانكه مستقيما به مرى سر بزند ، زيرا در پيچ و خمهاى رگ قسمتى از نيروى اثربخش را از دست مىدهد . فصل هفتم قرحه ( دمل چركين ) در مرى گاهى ممكن است جوش چركين در مرى پيدا شود ، يا ورمى در مرى بتركد ، يا اينكه خلط تندمزاج در هنگام قى كردن از مرى بگذرد ، يا چيزى همانند قى كردن روى دهد و امكان دارد كه سبب قرحهء مرى مواد سرريز كرده از بالاييها باشد . نشانيهاى وجود قرحه در مرى : در باب قرحهء معده فرق ميان قرحه معده و قرحهء مرى را بيان كردهايم ، از آن استفاده كن ! اما چگونه مىدانى كه قرحه در مرى هست و ورم نيست ؟ اگر مايهء مزاحمت مرى ورم باشد ، درد و آزار بستگى به بزرگى و كوچكى لقمه دارد . اگر لقمهء بزرگ در حال بلعيدن باشد و ورم در مرى باشد آزار زياد است و اگر لقمه از حيث حجم بسيار بزرگ نباشد ، احساس درد كمتر است ، در هر حال بزرگى و كوچكى لقمه از بيش و كمى درد معلوم است . اگر لقمه به اين بزرگى نيست كه در مرى سبب دردسر شود ، اما مزهء خوراكى كه لقمه شده است تند ، يا ترش ، يا گس گيرنده باشد ، باز درد احساس مىشود ، اما نه به اندازهء درد لقمهء بزرگ . قرحه نيز سبب آزار در مرى مىشود و آزارش حالات جداگانه دارد . مثلا اگر لقمهء ميانه در بزرگى و كوچكى و چرب باشد ، تقريبا آزار چندانى در جاى قرحه احساس نمىشود ممكن است لقمه از آن لقمهها باشد كه از لحاظ بزرگى مزاحمتى ندارد ، اما چگونگى لقمه طورى است كه سبب آزار در جاى قرحه مىشود . كسى كه خراج ديرينه و باسابقه در مرى داشته باشد و به دمل قرحهاى تبديل شده باشد ، علاجش دشوار است و دارندهء مرى راه مرگ را در پيش گرفته است . علاج قرحهء مرى : اگر تشخيص دادى كه قرحه در مرى هست و خواستى آن را معالجه كنى ، داروهايى را برگزين كه يك دفعه و با شتاب از مرى نگذرند و چنانكه داروهاى قرحهء معده و غيره را تجويز مىكنى بايد شتابرو باشند و يك دفعه پايين روند . بايد دارو لزج و غليظ باشد ، يا اگر خود داروى معالج لزج و پرمايه نيست بايد با چيزى لزج و غليظ مخلوط باشد . داروى لزج و غليظ ، يا مخلوط با چيز لزج و غليظ را كمكم و در چندين دفعه به بيمار بده ، زيرا