د - احتمال دارد چيزى هضم نشده بيرون آيد و تنها از معده نباشد ، بلكه معده و كبد در ايجاد آن اشتراك داشته باشند . كه كبد بر معده اثر گذاشته است . اما آن را هم بايد به حساب معده آورد ، زيرا معده است كه ماده را به اين حالت درآورده است . - چگونه بدانيم كه مادهء كيلوسى فروريخته ، از كبد است يا از ماساريقا سرچشمه گرفته است ؟ - اگر مادهء كيلوسى ريزش كرده از كبد باشد ، نشانيهاى ناتوانى كبد را در رنگ آن - با مدفوع آيد يا با بول مىريزد - مىبينيم . امّا در مادهء كيلوسى ريزش كرده از ماساريقا ( وريد باب ) چنين علامتهايى نيست . - اگر مادهء ريزش كرده مادهء صديد ( خون چركالود يا چرك خون‌آلود است ) شناسنامه از كجا دارد ؟ - اگر مادهء چرك خون‌آلود يا خون چرك‌آلود ، از قرحه چكيده است و يا از ورم تراوش كرده است ، نشانيش حالت تب است كه قبل از ريزش ماده بر بيمار دست دهد . اما اگر از قرحه يا ورم نباشد ، بدون توليد حالت تب شروع مىكند ، و اگر بعد از شروع به ريزش كردن حالت تب دست دهد ، از سببى جداگانه است . - اگر مادهء چرك و خون ( صديدى ) - كه ذكرش آمد - از ماساريقا و از ورم ماساريقا باشد ، ماده‌اى كه بيرون ريزد كيلوس خالص است و هيچ نشانى از ناتوانى كبد كه دلالت بر ورم كبد ، درد كبد و تغيير رنگى كه از درد كبد باشد ، همراه ندارد . حالت تب كه همراه آيد سبك است و شدت ندارد . در هر حال چرك خونالود كه ريزش مىكند و بيرون مىآيد اگر از كبد باشد رنگش آميزه‌اى از سپيدى و سرخى است . چنان است كه گوئى از چرك زخم و از خون ايجاد شده است . اما اگر از ماساريقا باشد ، زردى است مايل به سپيدى و گوئى چكيده از ورم چركين شده است . گفتيم مادهء ريزش كرده و بيرون آمده احتمال دارد مادهء بند آمده ( منعقد شده ) باشد . - چگونه بدانيم كه از اثر نيروى زياد كبد نيست كه قهرا آن را بيرون داده . يا مادهء مزبور از قرحه و خوره و دمل سرچشمه نگرفته است ؟ - اگر از اثر نيرومندى دستگاه كبد باشد ، بعد از آنكه بيرون مىآيد بيمار احساس مىكند كه بيمارىاش سبك شده است . همراه مادهء چرك و خونى چيزهاى ناشناخته و عجيب و غريب هست و نشانى از هيچ ورمى ندارد . شايد اين ماده كه از كبد آمده است و كبد نيرومند آن را بيرون داده است از ماده‌اى باشد كه قبلا در راه‌بندان گير كرده و آزاد شده است . در هر حال ، ريزش چنين ماده‌اى - اگر از كبد باشد - تب جلودارش نيست ، پژمردگى همراه ندارد ، قبل از ريزش آن مايع شبيه آبى كه در آن گوشت شسته‌اند ، يا برنگ خون آبكى و يا خون همراه چرك نيست . اگر مادهء ريزش كرده و بيرون آمده سببش ورم كبد باشد و ورم كبد خون را در خود حبس و فاسد كرده است و اين ماده همان خون فاسد شده است كه از ورم آمده و از دمل كبد نيست ، نشانيش از قرار زير است : 1 - اگر ورم در كبد باشد علامات ورم كبد را در بيمار مىيابى ! البته نه همهء علامات را ( نه علامت جمع شدن ماده در ورم . نسخه ) .