أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

258

قانون ( فارسى )

زراوند غلتان ، قرفه ، زنجفيل ، ثمر غار ، افيون ، بزر بنگ ، كوشنه ، ننه حوا و بزر شاه زيرهء سفيد . از هريك يك جزء با عسل كف گرفته بسرشند و از آن تناول كنند . داروى تركيبى ديگر عينا تأثير داروى ياد شده در بالا را مىبخشد و سير بيابانى در آن وارد است . نسخه : سير بيابانى ، كوشاد سفيد رنگ ، مشكانيه ، كوشنه ، زراوند ، كاشم ، انگدان و فلفل دراز از هريك به وزن سى درخمى . بزر كرفس ، برباله ، فو ، بلسكى ( روناس - نسخه ) ، تخم هويج بيابانى ، ننه حوا و انگدان سياه . از هريك پانزده درخمى . برگ خشكيدهء فيجن ، پونهء كوهى ، زيره ، پونهء كنار آبها و مرزهء كوهى از هريك به وزن ده درهم . گند بيدستر و باد آورد هريك دوازده درخمى . بادآورد را در شراب حل كنند ، بقيهء داروها را خرد بسايند و همه را باهم مخلوط كنند و بهم زنند تا يكنواخت مىشود . آن را در عسل كف گرفته بسرشند و بيمار از آن تناول كند . علاج ورم سخت كبد مىخواهم اين را بدانى كه ورم سخت هرگاه در كبد استقرار يافت و ريشه دوانيد قاصد مرگ است و نمايندهء عزرائيل و علاج‌پذير نيست و سابقه نداشته كه كسى از آن جان سالم بدر برد . پس سخن ما دربارهء علاج ورم سخت كبد ، سرآغازهاى پيدايش ورم است كه هنوز محكم نشده و ريشه ندوانيده است . كه طبيبان گاهى به داد بيمار رسيده‌اند و در ابتدا تا كار از كار نگذشته است معالجاتى را انجام داده‌اند . روش معالجات طبيبان در اين زمينه به قرار زير بوده است : اول بدن را از خلط غليظ پاكسازى كرده‌اند . پاكسازى بدن وسيلهء داروهاى تركيبى بوده كه تأثير نرمش‌بخشى به اعتدال ، تحليل بردن ، لطيف كردن ، گرمى بخشيدن ميانگين ، بازكنندگى راه‌بندانهاى كبد - كه بر داروى نرمىبخش چيرگى داشته‌اند - و نيز نيروبخش ، گيرندگى و خوشبوئى - به اندازهء نياز - بدون اينكه اثر نرمىبخشها و نيروبخشها را خنثى كند ، داشته‌اند . اكثر داروهاى وارد در علاج آن طبيبان ، كمى مزهء تلخ و گس دارند . از اين داروها گذاشتنى بر كبد ، تناول شدنى و بر كبد ماليدنى درست كرده‌اند و به كار برده‌اند . اگر بيمار قبوضيت شكم داشته باشد ، بايد توسط داروهاى سبك مليّن شود . كه حقنه در اين‌باره ويژگى دارد و از داروى مليّن تناولى بهتر است . اگر بيمار وسيلهء ثمر صنوبر بزرگ و بزركتان و سقز درخت بنه حقنه شود هم شكمش نرم مىشود ، هم در علاج خود ورم نفع‌رسان است . هرگز نبايد و نشايد وسيلهء داروهاى بسيار گرم بيمار را اسهال داد ، چه بيمار آزار بيند و بر آزارش مىافزايد . بيمار بايد بر پهلوى راست بخوابد كه بر پهلوى راست خوابيدن در تحليل بردن ورم بسيار اثربخش است .