أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

248

قانون ( فارسى )

تحليل‌برنده ، تهى از داروى گيرنده و چسبنده نباشد و مراعات اين دستورات بطور دقيق كارى آسان نيست و دقت مىخواهد . اين را هم بدان ! كه كبد - چنان كه گفتيم - به سرعت آمادگى متحجر شدن دارد و همچنان به سرعت آمادگى سست شدن را دارد . ممكن است از اثر استعمال داروى بازكننده و داروى تحليل‌برندهء ورم ، ورم گرم خونى كبد بتركد . هرگاه داروى تحليل‌برندهء ورم كبد را تجويز مىكنى ، دارويى را تجويز مكن كه گزنده باشد و ورم را برانگيزد و به هيجان آورد . عسلاب ، هرچند دارويى است زداينده و بدون گزش ، اما شيرين است و شيرينى سبب راه‌بندان در كبد مىشود . آبجو از عسلاب بهتر است ، آبجو زدايندهء بدون گزش است و سبب راه‌بندان در كبد نمىشود . اگر خواستى كه آبجو در باز كردن ورم و در زدودن چرك از ورم فعالتر باشد . . داروى ديگر را با آبجو مخلوط كن . داروهاى گزنده و گيرنده درحالىكه ورم در قسمت گودى كبد باشد بيشتر زيان رسانند از آنكه ورم در طرف كوژى كبد باشد ؛ زيرا از تأثيرى كه دارد يكباره به ته كبد درمىآيد و در نخستين گدار راه‌بندان ايجاد مىكند . اما اگر داروى گزندهء گيرنده بر ورمى آيد كه در قسمت كوژ كبد است ، از نيروى اثربخشش مىكاهد و با آخرين دهانه از دهانه گدارهاى كبد برخورد مىكند . بايد دقت كنى و طرفى را كه در كبد ورم كرده است به خوبى تشخيص دهى . زينهار نكند داروى ادرارآور به كسى بدهى كه ورم در قسمت گود كبد دارد . يا داروى اسهالى به بيمار بدهى در صورتى كه ورم در قسمت كوژ كبد است . كه اگر اشتباه كنى و سوراخ دعا را گم كرده باشى ، در هر دو حالت مادهء سبب بيمارى را در ژرفاتر قرار مىدهى . خوب دقت كن ! و ماده را از نزديك‌ترين راه پاكسازى كن . يعنى اگر ورم در قسمت گود كبد است مادهء كبد را از راه اسهال شدن بيمار پاكسازى كن . اگر ورم در قسمت كوژ كبد واقع است ، داروى ادرارآور به بيمار بده كه مادهء ورم همراه بول بيرون ريزد . زينهار مگذار بيمارى كه ورم گرم‌خونى در كبد دارد ، شكمش بسيار قبض باشد كه خطرى بزرگ در پيش است و تلافى نمىشود . و نبايد هيچ‌وقت بيش از حد و اندازه بيمار اسهال باشد ، كه نيرو را از دست مىدهد و طبيعت سست مىشود . بايد اندازه را نگه دارى و مزاج ميانگين باشد . داروهايى كه در مراحل اوّليهء پديد آمدن ورم گرم خونى در كبد بايد استعمال شوند به قرار زيرند : اگر حرارت بيش از اندازه و به افراط است آب كاسنى ، آب تاجريزى با اسكنجبين شكرى ، آبجو ، آب گياه هفت بند ، آب بارهنگ ، آب كاكنه ، آب كشنيز سبز ، آب كدو ، آب خيار چنبر خوردنى و آب كشوث بسيار مفيدند و بايد همراه اين آبها - هركدام كه باشند - مقدارى از امثال خاراگوش ، نى نهاوندى و يا قرصى از قرصهايى كه ذكر مىكنيم با آن قاطى باشد .