أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

237

قانون ( فارسى )

سنگينى مداوم مىباشد و در همان طرف سنگين شده درد بسيار شديد احساس مىشود . درد ورم با درد ناشى از وقوع راه‌بندان در كبد فرق مىكند . درد ورم بسيار شديدتر از درد راه‌بندان است . كسى كه ورم در كبد دارد سيمايش تغيير خواهد كرد ، رنگ طبيعى را مىبازد ، ورم در اثر گذاشتن بر سيماى بيمار ، با اثر بادكردگى كبد يكسان نيست . كه در بادكردگى كبد رنگ و رو به حالت طبيعى مىماند . كسى كه كبدش ورم دارد اكثرا - نه هميشه و هركس - احساس مىكند كه استخوان چنبر به سوى پايين كشيده مىشود . اين كشيدگى استخوان چنبر از آن است كه رگ توخالى و آويزه‌هاى داخل احشاء كشيده مىشوند . درحالىكه كبد ورم دارد - ورم گرم باشد يا نباشد - شريانها به تپش نمىافتند . زيرا شريانها در غشاء كبد پراكنده شده‌اند ، سنگينى بر شريانها چندان نيست كه احساس شود بلكه بسيار كم است . ممكن است كه در درد كبد ، ورم بالائى كبد و يا ورم بالارو كبد ، دنده‌هاى عقبى شركت داشته باشند . و اين شراكت هميشگى نيست . كسانى كه ورم در كبد دارند و بويژه كسانى كه ورم گرم در كبد دارند و كسانى كه ورم كبدشان بزرگ است ، نمىتوانند بر پهلوى راست بخوابند و با زحمت مىتوانند بر پهلوى چپ بخوابند ؛ زيرا ورم به سوى پايين كشيده مىشود و احساس سنگينى مىكنند و بيشتر دوست دارند كه بر پشت بخوابند . اگر ورم در طرف كوژى كبد باشد ، آنجا احساس سنگينى مىشود . بيمار احساس مىكند كه نوعى كش دادن در نزديكيهاى آويزه‌هاى درونى هست . اگر با دست معاينه كنى ورم را احساس مىكنى و بويژه اگر بيمار لاغراندام باشد آشكاراتر به ورم كبد پى مىبرى . بيمار سرفهء خشك و تنگى نفس دارد ، و بويژه هنگامى كه نفس بلند و قوى مىكشد . دليل آن اين است كه حجاب و ريه در درد و آزار همدرد و شريك كبد هستند بول كاهش يابد ، و اگر ورم كبد بزرگ باشد امكان دارد كه بول بكلّى قطع شود . زيرا در حالتى كه ورم در قسمت كوژى كبد باشد و حجم بزرگ داشته باشد . راه‌بندان روى دهد و نيروى دفع‌كنندهء كبد ناتوان مىشود . اگر ورم در قسمت كوژى كبد باشد احساس سنگينى بيشتر از آن است كه در قسمت گودى باشد . زيرا در طرف گودى كبد - كه بر معده تكيه داده است - سنگينى كمتر احساس مىشود . كشيدگى استخوان چنبر از طرف راست به سوى پايين نيز كمتر از آن است كه در حالت وجود ورم در قسمت كوژى كبد احساس مىشود . اين فرق در كم و بيشى احساس سنگينى در حالى بيشتر محسوس است كه ورم در طرف كوژى كبد باشد و كبد در خلقت چنان آفريده شده باشد كه كاملا با دنده در تماس نبوده و به آنها نچسبيده باشد . كشيده شدن استخوان چنبر به سوى پايين و به درد آمدن استخوان چنبر در حالت درد كبد در كسانى بيشتر رخ مىدهد كه كبدشان به دنده‌ها پيوسته است ؛ و اين حالت آشكاراتر خودنمائى مىكند . امّا كسانى كه كبدشان به دنده‌ها نچسبيده است از اين حالت كمتر رنج مىبرند .