أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

222

قانون ( فارسى )

سرو ، شكوفهء گورگياه ، بزرهاى داروئى شناخته كه مخلوط با شربت سوسن باشند و امثال آن همه در علاج ناتوانى كبد مفيدند . ضماد از الوا و مصطكى هم مفيد است . اگر ناتوانى كبد از اثر حرارت باشد - كه اين حالت به‌ندرت رخ مىدهد - بايد بيمار را وادار كنى كه به ، سيب شامى و گلابى چينى بخورد . اگر تشخيص دادى كه راه‌بندانهاى كبد زياد نيست ، وادارش كن كه انار ملس و انار ترش بخورد . خوردن آب تاجريزى و آب كاسنى بنفع بيماران كبد است . به بيمار سفارش بده كه سكباج ( شورباى سادهء همراه سركه ) چربى گرفته بخورد . البه كشنيز در شوربا وارد باشد . و اگر ديدى كه حرارت بيمار زياد نيست ، بوسيلهء دارچين ، سنبل ، مصطكى شوربا را خوشبوى گردان ! اگر گوشت در سركه پروريده با گشنيز سبز و كمى نعناع بپزند و بخورند فايده بينند . و حتّى اگر ديدى كه بيمار زياد حرارت دارد ، باز ديك ابزارهاى نامبرده را در غذاى بيمار بريزى زيانى ندارد . اگر ديدى ناتوانى كبد از اثر ناتوانى نيروى هضم‌كنندهء غذا در كبد است ، به اندازه‌اى كه لازم مىدانى بيمار را بوسيلهء داروى نيروبخش تقويت كن ! و بايد دارو خوشبوى و رساننده باشد . از قبيل : داروهايى كه با سنبل ، بسپايك ، جوزبوا ، كندر ، مصطكى ، نى نهاوندى ، مشك زمين و امثال آنها مخلوط شده‌اند . اگر تشخيص دادى كه ناتوانى كبد از ناتوانى نيروى گيرنده و نگهدارندهء غذاى كبد است ، داروهاى تقويتى و قبوضيت‌آور بيشتر به كار ببر و داروهاى گرمىآور را كاهش ده ، يا اينكه با داروهاى گرمىبخش داروهاى سردىبخش - كه تلافى زيان گرمىبخش را بكنند - استعمال كن ! مثلا دارو را با داروهاى گرمىبخش از قبيل : گلنار ، گل محمدى ، طراثيث ( نوعى قارچ ) قاطى كن . اگر معلومت شد كه بيمارى و ناتوانى كبد از اثر ناتوانى نيروى جذب‌كنندهء غذاى كبد است ، در تجويز داروى قبض‌آور احتياط كن ! فقط همان قدر را تجويز كن كه نيروى كبد را نگه دارد . اما فراموش مكن بايد دارو خوش‌بو و گرمىبخش باشد . داروهاى گذاشتنى ، پاشيدنى و ماليدنى بر كبد ، در حالت ناتوانى نيروى جاذبهء كبد بسيار مفيد واقع مىشوند . كوشش كن كه بندآمده‌ها را باز كنى . اگر ناتوانى كبد از ناتوانى نيروى دفع‌كنندهء كبد است ، داروهاى تقويت كبد را تجويز كن ! كليه و اندامان درونى را گرم كن كه وسيله را ياد گرفته‌اى . سوراخهاى ريز بدن ( مسام‌ها ) را كه بسته باشند باز كن و آن را نيز مىدانى كه چگونه بايد آنها را باز كنى . اين را نيز بدان ! كه شايد براى هر حالت از ناتوانى از هر نوع سوءمزاجى كه باشد ، واجب گردد كه اعتدال مايل به سردمزاجى ايجاد شود ، تا ناتوانى هضم و ناتوانى جذب از بين برود و كبد بتواند غذاى خود را جذب و هضم كند . پس قبل از هر چيز سوء مزاج چيره را بررسى كن و اندازه و درجهء آن را بشناس . سپس به بررسى حالت ناتوانى كبد بپرداز ! ليكن اين را هم به ياد داشته باش كه اكثرا موجب كوتاه آمدن كبد از هضم ، سردى است ؛ همچنانكه دليل كوتاه آمدنش از جذب نيز سردى