بشناسى . سوء مزاج گرم ، خلط را به حالت سوخته درمىآورد . سوء مزاج سرد خلط را غليظ و كندرو مىكند . سوء مزاج خشك خلط را كاهش مىدهد و باقيمانده را غليظ مىنمايد . سوء مزاج تر خلط را آبكى مىكند . اگر بيمارى كبد سببش بيمارى كيسهء زهره است ، رنگ يرقانى بر چهرهء بيمار پيدا است و شايد مدفوع سفيدرنگ هم باشد . زمانى مدفوع سفيدرنگ پديد آيد كه راه‌بندان ميان معده و كيسهء زهره بوجود آمده باشد . اگر بيمارى كبد از شراكت طحال است و از بيمارى طحال بيمار شده است ، بيماريهاى طحال را بررسى كن ! رنگ انسان دارندهء بيمارى كبد كه از طحال باشد به سياهرنگى مىزند و سياهى بر رنگ ديگر چيره است . اگر معده در بيمار كردن كبد شركت دارد ، دليل آسيبهاى معده و سوء هضم را مىدانى . اگر روده بيمارى خود را با كبد تقسيم كرده دليلش دل‌پيچه ، بادها ، قرقر شكم ، قولنج و امثال آن است . اگر بيمارى كبد از اثر بيمارى كليه و مثانه است ، دليلش را مىتوانى از تغيير رنگ بول و خارج شدن رنگ بول از حالت طبيعى بيابى . رنگ بيمار به رنگ كسانى مىماند كه بدهضم و استسقائى هستند . اگر اندامان سينه در بيمارى كبد دست دارند ، نشانش بدنفسى و سرفهء خشك است . شايد بيمار چنان احساس كند كه آويزه‌هاى درونى سنگين و كشيده شده‌اند . اما علامت ورم كبد ، قرحهء كبد ، سفت‌شدگى آن ، شق شدن آن و غيره را هريك در جاى ويژه به خود بيان خواهيم كرد كه بايد بدانجا رجوع كنى . چگونه بدانيم كه كبد به سوء هضم مبتلا است ؟ اگر غذائى به اندامى از اندامان وارد شد و هضم نشد ، يا ناقص هضم شد ، يا در هضم فاسد شد ، به مادهء بدجنس تغيير مىيابد . اكثرا در اين حالت كه كبد از عهدهء هضم غذايش برنيايد ، رخساره و چشم برانگيخته و سرخ مىشوند . اگر بيمار را رگ بزنى خونى از او بيرون مىجهد كه گرايش به آبكى و بلغمى دارد . مگر اينكه عمل هضم نشدن غذا از ناتوانى نيروى گيرنده و نگه‌دارندهء غذا در كبد باشد . كه نمىتواند تا غذا هضم مىشود آن را نگه دارد . بدترين حالت در اين‌باره آن است كه غذا در كبد اصلا و به هيچ وجه هضم نشود . بعد از آن نوبت در بدى به كم هضم شده مىرسد و در درجهء سوم اگر هضم شود اما تباه هضم شود . طبيبى مىگويد : در حالت اولى و دومى يعنى هضم نشدن غذا و كم هضم شدن غذا ، مدفوع اسهالى و در اجزاء مختلف هستند . اما در حالت سوم - كه هضم تباه است - مادهء اسهالى شبيه خون تازه و صاف بىآلايش است . و من اين رأى را باور نكرده‌ام . اگر مدفوع اسهالى ، به رنگ خونابه‌اى باشد كه گوشت در آن شسته‌اند ، دليل بر ناتوانى