أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
208
قانون ( فارسى )
بايستى بخورند و چاره نبود ، زيرا عادت به خوردن شراب دارند ، يا نيروى هضم ناتوان دارند و بايد شراب بخورند ، بگذار كم بخورند و آن هم شراب آبكى و كممايه كه رنگش مايل به سفيدى باشد كه از آن فايده بينند . علاج سوء مزاج سرد كبد در علاج سوء مزاج سرد كبد دستورات و داروهاى ذكر شده در ذيل استعمال شوند : 1 - شربت خاراگوش همراه اسكنجبين عسلى بخورند . 2 - كسى كه به سوء مزاج سرد كبد گرفتار است ، شبانه هنگامى كه مىخواهد بخوابد قرص خاراگوش را با بزرهاى گرمىبخش - شناخته شده - بخورند و بخوابد كه بسيار بهره بيند . اگر چنين بيمارى شير شتر - نه حيوان ديگر - را با وزن پنج الى ده درهم گز استبرك بخورد ، مزاج كبد را معتدل مىكند و خلط سرد سبب سردمزاجى كبد را از راه پس و پيش بيرون مىراند و بندآمده را باز مىكند . و از اين هم بهتر ، تناول داروهاى كركم ، زعفران هندى يا زردچوبه يا داروى لاك و يا معجون اثاناسيا است . وقت عشا داروى كوشنه و مرباى زنجفيل را با آب كرفس بخورند . قرصهاى كوشنه و قرص لاك را - كه در اقرابادين آمدهاند - تناول كنند . بامدادان به ناشتا دو درهم قارچ چمنى و برباله را بخورند و شراب بر آن بنوشند . داروى كوشنه كه پخته باشد و داروى خاراگوش پخته را همراه دو درهم روغن بادام شيرين و دو درهم روغن پسته بخورند كه بسيار خوب است . اگر اين داروها را با روغن سنبل رومى ، روغن بادام تلخ و روغن كرچك بخورند بهتر اثر گذارد . دارويى تركيبى هست كه در اين مورد بسيار خوب است و مواد تركيبى آن از اين قرار است : نسخه : بزر رازيانه ، بزر كرفس ، رازيانهء شامى و مصطكى از هريك دو درهم . پوست بيخ رازيانه ، پوست ريشهء كرفس هريك ده درهم . قارچ چمنى خشك شده ، خاراگوش رومى ، از هريك پنج درهم . لاك ، نى نهاوندى ، كوشنهء شيرين ، مرّ و راوند از هريك سه درهم . شكوفهء گورگياه چهار درهم . همه را در چهار رطل آب بريزند و بر آتش گذارند تا بجوشد آنقدر كه دور رطل مىماند . هر روز بيمار چهار اوقيه از آن را با يك درهم و نيم پسته و دو درهم روغن بادام شيرين ، بخورد . براى علاج سوء مزاج سرد كبد داروهاى گذاشتنى و مرهمهاى ماليدنى گرممزاج و گرمىبخش هستند كه مفيد فايدهاند . از قبيل : معجون اصطمحيقون ، داروى فيلغريوس - كه گذاشتنى است - ضماد شاهافسر ، ضماد ساخته از داروهايى مانند : كوشنه ، مرّ ، سنبل ، سنبل رومى ، وج ( سوسن زرد ) ، شنبليله ، صمغ انگدان و امثال آنها . اينك داروى آزموده براى گذاشتن بر كبد از خارج .