أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
7
قانون ( فارسى )
معده طرف پايينى خود را به سوى راست به جايى كه در زير كبد واقع شده و خاليست متمايل كرده است ، و از اين راستگرايى معده ، طحال جاى گشاد مناسب حال خود را يافته است . پس ديدى كه عدالت برقرار است و كبد كه ارزندهتر از طحال است در صدر جاى داده شده و طحال كه نسبت به كبد اندامى كوچكتر و كمارزشتر است به پايين و به چپ فرستاده شده است . ( در گنجينهء رحمت گشادند * به هرچه آنچه لايق بود دادند - م . ) معده از جلو گرماى كافى را از « ثرب » « 1 » ( پردهء نازك از پيه ) مىگيرد . ثرب چيست ؟ ثرب پردهاى نازك از پيه است كه بر معده و همهء رودهها كشيده شده است ؛ مخصوصا بر معده و رودهء انسانها ، زيرا نيروى هضمكننده در انسان در قياس با غير انسان ناتوان است . اين پردهء چربى كه از پيه آفريده شده در هضم براى معده مددكارى ارزنده است . اين پرده ، نازك و تنك آفريده شده كه سبك باشد و بار گرانى بر اندامان زير پوشش خود نباشد . همين پرده در عين حال سفت است و لزج هم هست كه مىتواند حرارت را محصور نمايد و در خود نگه دارد و معلوم است كه مادهء پيهى تحمّل حرارت زياد مىكند . پس مىتوان پردهء پيهى نامبرده را پاسبان حرارت ناميد و پاسبانى است كه در جلو ايستاده است . بالاتر از اين پردهء پيهى پردهء ديگر هست كه عبارت از صفاق است و نامش « اريطارون » است . بالاتر از صفاق مراق و ماهيچههاى پيهى شكم قرار دارند . اين دو پردهء پوششى كه عبارت از صفاق و مراق است ، هر دو از آن بالاييها در حجاب به هم پيوستهاند و در پايين از هم جدا مىباشند . پشت در طرف عقبى اين دو پرده است و صفاق و مراق به آن پيوستهاند و رگى بزرگ و جهنده و گرم بر آن قسمت پشت كشيده شده است كه گرمى را از بسيارى روان و خونى كه در آن جارى هستند كسب كرده است . همراه اين رگ بزرگ - كه در پشت واقع شده - وريدى بزرگ و گرم نيز هست كه گرمى را از بسيارى خونى كه در آن جارى است كسب كرده است . برگرديم به مسئلهء صفاق ؛ صفاق در ميان پوششهاى درونى بدن اول غشايى است كه همهء اندامان غذايى را دربرگرفته و زير پوشش خود قرار داده است . صفاق غشايى است كه گرايش به سوى درون دارد . صفاق كه پردهء نازك و چرب و لزج و پيهى است ، تا كجا مىرود و از كجا آمده است ؟ : 1 - هر دو طرف صفاق كه همهء اندامان غذايى را زير پوشش خود قرار داده و بر اندامان درونى كشيده شدهاند از دو طرف به پشت چسبيده و از بالا به حجاب مربوط است . 2 - صفاق كه در اندرون بدن سرازير مىشود ، به سمت پايينى آبدان و هر دو تهيگاه مىرسد . در آنجا دو سوراخ - جايى كه بيخ رانهاست - در صفاق ديده مىشوند كه رگها و آويزهها ( معاليق ) از اين دو سوراخ مىگذرند . دو سوراخ نامبرده در اندازهى بايسته هستند . اگر احيانا سوراخها
--> ( 1 ) - ثرب - با ثاء سه لفظه : همان چرب است و سرش را كلاه گذاشتهاند يا كلاهش را عوض كردهاند .