أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

160

قانون ( فارسى )

اگر مادهء سبب قى كردن بيمار - كه بايد وسيلهء قى يا هر وسيلهء ديگر پاكسازى شود - پرمايه و غليظ بود و يك‌دفعه بيرون راندنش آسان نبود ، بايد بيمار چيزهاى نرمىبخش و تكه‌تكه كنندهء خلط را تناول كند ، آنگاه تكه شده‌ها را پاكسازى كنى . اگر مبتلا به قى كردن از اثر سوء مزاج است ، نوع سوء مزاج را پيدا كن و سپس به چاره‌سازى بپرداز ! و اگر ديدى كه نياز به استعمال مخدر هست بنا به دستورى كه بعدا در اين زمينه ذكر مىكنيم ، مخدر را نيز استعمال كن ! در علاج دل بهم آمدن اگر سبب دل بهم آمدن ماده است و در معده جاى دارد بايد خلط سبب دل بهم آمدن را بيرون داد ، يا اقلا آن را كاهش داد . و اگر غليظ و لزج يا سخت است ، آن را پاره‌پاره كن ! اگر مادهء سبب دل بهم آمدن متعفّن و چرك و خون‌آلود است ، با داروهاى عطرى ( خوش‌بو ) آن را روبراه نماى ! داروى خوش‌بو با معده سازگار است ؛ به ويژه اگر نوع تناولى ، از جملهء غذائيها باشد . يا از روغن مواد غذايى خوش‌بو باشد و خوشبويى از نوعى باشد كه حس شامه از آن لذت مىبرد . منحرف ساختن ماده به سوى دست و پا در بند آوردن قى بسيار اثربخش است . به‌ويژه اگر خلط سبب قى - كه در معده جاى گزيده است - از اندامان پيرامون معده و همسايگان آن آمده باشد . دست و پا و به‌ويژه طرفهاى پايين بدن بيمار را - كه عبارت از ساق و قدمها است - تند باندپيچى كن ! و باندپيچى را از بالا به پايين شروع كن ! اگر همراه باندپيچى پاها را گرم نگهدارى و در آب گرم گذارى بسيار بهتر است . شايد نياز باشد كه داروى خون به زير پوست كش ( سرخ گرداننده و زخمىكنندهء پوست ) بر ساق و بازوى بيمار بگذارى . چيز شگفت‌انگيزى هست و آن اينكه گرم نگهداشتن دست و پا كه ماده را به سوى خود جذب مىكنند ، قى را تسكين مىدهد و سرد نگهداشتن دست و پا كه سردى بخشند و معده را سرد گردانند قى كردن گرم شديد ( نسخه - سريع ) را تسكين مىدهد . برخى گفته‌اند : اگر بادام تلخ را بكوبند و در آب مچاله كنند و بهم زنند و آب را بپالايند و بيمار مبتلا به قى كردن از آن بخورد ، حتى اگر قى كردن بسيار چيره و هيجانى باشد از بين مىرود و شفا يابد . باقلى همراه پوست را بپزند و در سركهء مخلوط با آب بريزند و بخورند براى بسيارى از بيماران و مبتلا به قى كردن بهره‌رسان است . عدس را در آب بپزند ، آب را دور بريزند و عدس را باز در سركه بپزند و بخورند ، در علاج قى مفيد است . اينك داروى تركيبى كه آزمون شده است و بسيار بهره‌رسان است .