أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
131
قانون ( فارسى )
علاج بايد ضماد ( داروى گذاشتنى بر معده ) را به كار برند . و ضماد از اين داروها باشد : شاهافسر ، زعفران ، مصطكى ، بلسان ، كندر ، مقل ، سنبل ، ثمر گياه مغاث ( انار بيابانى ) موم ، روغن گل . همچنين ساير علاجهاى ورم سخت و بهويژه علاجهاى ذكر شده در بحث ناتوانى معده از اثر سفت شدن معده . دارويى تركيبى نيز هست كه آزمون شده است و در اينباره بهرهرسان است . نسخه موم شش اوقيه ، سقز درخت بنه سه اوقيه ، زنجفيل دو اوقيه ، گاو شير ( جواشير ) دو اوقيه ، الوا سه اوقيه ، بارزد سه اوقيه ، روغن بلسان بيست و چهار اوقيه ، همه را باهم مىسرشند و بر معده مىمالند و مىگذارند . فصل نهم آروغ برانگيز اگر باد در معده پيدا شد و پايين نيامد و در دهانهء معده گير كرد و شروع به معدهآزارى كرد بايد اين باد ناسازگار را به وسيلهء آروغ پاكسازى نمود ، همچنانكه ريختنىهاى شناور بر معده را به وسيلهء قى كردن پاكسازى مىنمايند . اگر اين پاكسازى صورت نگيرد ، خوراك در معده فاسد مىشود و غذاى داخل معده را به حالت شناور درمىآورد . مگر اينكه رطوبتهاى زياد و مادهء بلغمى زياد در معده باشند و به باد تبديل شوند . كه در اين حالت برانگيختن آروغ به حد بيش از اندازه كارى سخت و دشوار نيست . چيزهايى كه آروغبرانگيز هستند عبارتند از : مرزه ، برگ گياه فيجن ، كندر ، رازيانهء شامى ، زيرهء سياه كرمانى ، پونه ، نعناع ، ننه حوا ، ميخك ، مصطكى . چه بجاوند و چه بخورند . اگر آروغ بيش از حد طبيعى و جاى نگرانى است و اگر ترش است فلافلى را با شراب بخورند . قبل از ناهار و شام به وزن يك مثقال كشنيز خشكيده بخورند و شراب ناب بدون آب بر آن بنوشند . برخى از اطباء عقيده دارند كه اگر معده را به آهك و چلغوز مرغ خانگى بيندايند آروغ نمىماند . اگر آروغ دودى است و سببش مادهء خلط است علاجش خاراگوش ، معجونهاى مسهل ( ايارج ) است . و اگر آروغ بدون ماده است . بايد داروهايى را به كار برند كه سردىبخش و فرونشان حرارت هستند . از قبيل : رب ميوههاى سردمزاج ، غذاهاى سردىبخش ، كه اينها را مىدانى و مىدانى كه سبب آروغ چيست . و بر چه حالاتى مىتواند دلالت داشته باشد . اينها را در باب نشانيها گفتهايم .