- آيا خوراكى كه فرو داده شده آمادگى گنديدن در معده داشته يا نه ؟ - آيا در وعدهء عادى غذا خوردن اختلال ايجاد شده است ؟ - آيا برحسب ترتيب بهداشتى غذاى سبك را قبل از غذاى سنگين خورده است يا اين ترتيب و نظم را رعايت نكرده است ؟ - آيا بعد از غذا خوردن و سير شدن حركت كرده ؟ چه حركاتى انجام داده است ؟ - آيا اشتباهى در اسلوب غذاخورى رخ داده ؟ چنان كه سابقا از اينها ياد كرديم . هرگاه انسان يكى از اشتباهات را مرتكب شود بدهضمى گريبان‌گير است و هركس كاملا دستورات بهداشتى غذا ، وقت غذا ، برگزيدن نوع غذا . پس‌وپيش كردن غذا بر غذا را - چنان كه گفتيم - مراعات كند هضم درست است و خللى وارد نمىشود . اگر تباهى هضم از اثر سوء مزاج معده و بيمار شدن معده است ، علامتهايش را در شرح مزاج معده بطور اعم آورده‌ايم . اگر مادهء تباه‌كنندهء هضم در خود معده و از خود معده است علامتش دل بهم آمدن ، روىآورهاى همراه فساد هضم است . اگر روىآورهاى فساد هضم پياپى و بدون انقطاع بود مادهء تباه‌كنندهء هضم در خود معده است و در آنجا توليد شده است . اما اگر روىآورها گاهى هست و گاهى نيست و منقطع و يك در ميان مىآيند نشانى آن است كه ماده تازه ايجاد شده و از خارج به معده راه يافته و در معده ريخته است . اگر سبب فساد هضم ، سستى و كم‌مايگى و تنكى گوهر معده است و تنيدهء ليفها سست شده و در حالى است كه گوئى پوسيده شده علامتش به قرار زير است : درد درازمدت معده را در بر مىگيرد . بيمارى معده به درازا مىكشد ، معده در هضم كردن خوراك ناتوان است . اشتهاى دارندهء معده كم است . بيمار لاغر مىشود . شايد اگر سبب همين كم‌مايگى جرم معده و سستى ليف معده باشد هضم شدن ناتوان شود ؛ يا اصلا هضم صورت نپذيرد و درنتيجه تباهى هضم در ميان نباشد . اگر سبب تباهى هضم باد شكم باشد نشانيهاى باد در شكم پيچيدن را بيان كرده‌ايم . اگر فساد هضم در معده از اثر ريزش مواد بدجنس از جانب اندامان ديگر به معده است و اين اندامان در خرابكارى شريكند ، علامتها را در جاى ويژه به اشتراك اندامان در بيماريهاى معده بيان كرده‌ايم علاوه بر اين بايد اندامى را كه حدس مىزنى در اين جرم شريك است بدقت معاينه كنى و تشخيص دهى كه آيا مواد ناسازگار از اين اندام به اندازهء زياد به سوى اندامان ديگر در ريزش است ؟ مثلا دقت لازم به عمل آورى كه آيا درد معده از موادى است كه از بالائيها ريزش كرده و به گلو و ريه رسيده و سرانجام در معده جايگزين شده ؟ يا از جاى ديگرى آمده است ؟ اگر سبب تباهى هضم ريزش صفرا به معده است و صفرا از گدار صفرا برآمده است صفرائى مزاجى معده بسيار آشكار و نيرومند نيست ، اما بعد از ريزش مادهء صفرائى به معده احساس گزش در معده و شناور شدن غذا در معده نمايان است .