أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
109
قانون ( فارسى )
10 - از داروهاى خوشبوى - كه با قلب سازگارند - ضماد درست كن و بر معدهء بيمار بگذار ! 11 - بخور عنبر خوب است كه بيمار سر بر دودش گذارد . 12 - ضمادى كه با گلاب ، آب آس ، آب سوسن ، كافور ، مشك ، زعفران ، عود ، سك ، گل محمدى درست شده است بر مفاصل بيمار بگذار ! 13 - اگر تشخيص دادى كه بيمار داراى مزاج گرم است ، در به اعتدال آوردنش بكوش و به وسيلهء سردىبخشها معالجه نماى و اگر سردمزاج بود ، بالعكس عمل كن ! يعنى با داروهاى گرم و گرمىبخش مزاج را اعتدال بخش . 14 - اگر بيمار داراى اشتهاى بىاشتهايى است ( به گرسنگى گاوى مبتلاست ) و در اثناى بيمارى غش كرد ، علاج غش كردن را قبلا ياد گرفتهاى و در باب غش آمده است . رخسارهء بيمار را با آب سرد آبپاشى كن ، دستوپايش را محكم ببند ، كف پاهايش را غلغلك بده ، موى سرش را بكش ، گوشهايش را بكش ، تا به هوش مىآيد ، همينكه به هوش آمد فورا نان خيس شده در شراب ريحانى را در دهانش بچپان بخورد . اگر سبب بيمارى گرسنگى گاوى از خلط مرارى يا خلط آبكى و كممايهء داخل معده سرچشمه گرفته است ، و نيروى بيمار بر مرام است ، به وزن دو درهم اسكنجبين را با يك مثقال معجون مسهل تناول كند و اگر نيرو به ناتوانى گرايش دارد ، معجون مسهل از يك مثقال كمتر باشد . اگر تشخيص دادى كه سرماى بيش از حد بيمار را بدين روز رسانيده و درد گرسنگى گاوى مىكشد ، از ترياق ، معجون « شجرينا » ، معجون « دحمرثا » ، معجون « اصطمحيقون » و « گوارشى بزرها » در معالجهء بيمار استفاده كن ! فصل هشتم غش از گرسنگى كسانى هستند كه به هيچ وجه گرسنگى را تحمل نمىكنند ، زياد گرسنه مىشوند و همينكه احساس گرسنگى كردند اگر هرچه زودتر به خوراك دست نيابند غش مىكنند و از نيرو مىافتند ، ازاينرو اين حالت را بيمارى غش كردن از گرسنگى ناميدهاند . « الجوع الغشى » . « 1 » اين حالت گرسنگى غشآلوده سببش گرماى شديد و ناتوانى دهانهء معده است . علاج : طرز معالجهء گرسنگى غشآلوده به روش معالجهء گرسنگى گاوى نزديك است و با طرز معالجهء
--> ( 1 ) - كسى كه به اين نوع گرسنگى مبتلاست از روزه گرفتن معاف است ، در قرآن مجيد مىفرمايد : « وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ » .