أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
100
قانون ( فارسى )
تا معجون شود ، بيمار قبل از غذا و بعد از غذا به اندازهء يك عدد « گردو » ( جوز ) از آن بخورد . يك طريق خوب معالجهء اشتهاكنندگان گل اين است : نخست دارندهء اشتهاى تباه را وادار به استفراغ كن ! سپس مزاج معدهء بيمار را اصلاح كن ، بعد از آن گل پاك و خوب را در آب حل كن ، داروهاى قى برانگيزى را در آبى كه گل در آن حل شده است بريز كه مزهاى از آنها حس نشود ، آنگاه آنقدر نمك با آب كذايى قاطى كن كه مزهء دلپسند بدهد . سپس دارويى كه از اين آميزهها تركيب شده در آفتاب خشك كن ! اشتهاكنندهء گل مقدار تناولى در يك بار كه تو تعيين مىكنى يا از اندازهء مقدار تناولى نيمى بيشتر باشد ، بخورد ، قى مىكند و دربرگرفتهء معده را همراه دارو به بيرون پرتاب مىكند ؛ بهويژه اگر چيزى را خورده باشد كه به آسانى استفراغ نمىشود . مثلا كلم و امثال آن با مواد قى كرده برآورند ، اشتها روبهراه مىشود و ديگر گل نمىخورند و از گل خوردن نفرت پيدا مىكنند . به عقيدهء بسيارى از اطباء بهترين و بهرهرسانترين چيزى كه خداوند تعالى خلق كرده و چارهساز اشتهاى تباه است اين است كه دارندهء اشتهاى تباه ناشتا جوجهكباب بخورد و بعد از آن كمكم مواد آجيلى بر آن بخورد كه خوردن ننه حوا در اينباره بسيار تأثيربخش است و تأثير شگفتآور دارد . اگر بعد از خوردن جوجهكباب در ناشتا خود را با مغز بادام تلخ سرگرم كند باز خوب و مفيد است . طبيبى پنداشته است كه اگر داراى اشتهاى تباه به وزن چهار مثقال يا چهار مثقال و نيم روغن كنجد بخورد ، شفا مىيابد و دست از اين اشتهاى عجيب گلخورى برمىدارد ؛ بايد اين دارو را بيازمايى نه اعتماد بر پندار و گفتار ديگران كنى . اگر داراى اشتهاى تباه گلخورى وقتى گل در دهان مىگذارد چيزى از جوز گندم را همراه گل در دهان بگذارد و شورمزگى را از چيزى شورمزه بمكد حتى اگر آن چيزى كه مىمكد سنگ باشد فايده مىبيند . نشاستهء گندم و بهويژه اگر نمكزده و شورمزه شده باشد آزموده شده است و خوب است . چيز ديگرى كه آزمون شده است اين است كه : شراب انگورى ( نبيذ ) گسمزه را در اندازهاى به وزن هشت اوقيه بر آتش بجوشان تا يك چهارم از آن بخار مىشود و سه چهارم مىماند كه شش اوقيه مىشود ؛ در هفت روز ناشتا اين شش اوقيه را - كه هفت بخش كرده است - بنوشد . آجيل مايهء سرگرمى اشتهاتباهان بايد پسته ، مويز ، شاهبلوط ، و كشمش باشد . بنابه گفتهء برخى از اطباء ، اگر دارندهء اشتهاى تباه كه گلخورى را برگزيده است ، زيره با ( شورباى زيره ) را با ماهيهاى كوچك و پياز و شاه زيره و روغن زيتون شسته و ديگ ابزار از امثال فلفل و زنجفيل و فيجن درست كند و بخورد بسيار بهره بيند . قبلا دستور معالجهء كسانى كه از شيرينمزه و غذاى چرب و آنچه مزهء چربى دهد ، متنفرند و دوست دارند كه تنها خوردنيهاى ترشمزه و تند و تيزمزه بخورند و همچنين تأثير بخشى قى كردن را در جايى ديگر ذكر كردهايم .