أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

93

قانون ( فارسى )

سبب بىاشتهايى وجود مادهء تر و چسبنده در معده است ، زيتون آبى ( ثمر درخت زيتونى كه آبيارى شده و ديمى نيست ) بخورند ، اندكى ماهى نمك‌سود بخورند ، سركهء پياز دشتى را جرعه جرعه ، كم‌كم و به تدريج بنوشند . نبايد به هيچ وجه زعفران داخل غذاشان باشد . ساير اشتهاآورها كه براى بيماران نورسته از بىاشتهايى مفيد فايده‌اند : 1 - نمك خودمانى كه چاشنى هر غذايى است و بهترين اشتهاآور است . 2 - كبر خوش‌بو شده . 3 - نعناع . 4 - پياز . 5 - زيتون كه ذكر شد . 6 - فلفل . 7 - ميخك . 8 - خولنجان . 9 - سركه . 10 - در سركه پروريده‌ها و سركه بركشيده‌ها . ( خيار ترشى و سبزى ترشى و غيره ) . 11 - آبكامه . 12 - پياز و سير با كمى صمغ انگدان . 13 - ماهى آبه ( ماهيهاى ريز نمك‌سود ) ، كه هم اشتهابرانگيز است و هم دهانهء معده را تميز مىكند . داروهاى اشتهابرانگيز : 1 - داروى تركيب شده از افشرهء به و عسل و فلفل سفيد و زنجفيل . 2 - براى به اشتها بازگرداندن كسانى كه از اثر سوء مزاج گرم يا از اثر تب بىاشتها شده‌اند ، گوارش « به » كه با سيب تركيب شده است و در اقرابادين آمده است . 3 - داروى ديگرى هست كه اشتهابرانگيز است و مانع به هم آمدن معدهء بىاشتهايانى است كه معده‌شان خوراك را نمىپذيرد ، رب نعناع مىباشد كه مواد تركيبى آن از اين قرار است : نسخه : انار ترش را درسته با پوستش بكوب و بفشر ، از افشره‌اش يك جزء ، آب افشرهء نعناع نيم جزء ، شهد عسل بدون موم ، يا شكر نيم جزء ، همه را درهم ريز و بر آتش نرم و سبك بگذار آهسته بجوشد تا به قوام آيد ، مقدار تناولى ناشتا يك درهم . اگر بيمار اشتهايش را به سبب حرارت مزاج از دست داده است شايد از نوشيدن آب سرد بر سر اشتها آيد ؛ اما نبايد آب آن اندازه زياد و سرد باشد كه گرماى سرشتى را نيز با خود ببرد و سر به نيست كند . ربهاى ترش‌مزه بخورند خوب است . براى گرم‌مزاجان اشتها از دست داده نوشيدن آب انار با روغن گل محمّدى بسيار خوب است و آزمايش شده است . به‌ويژه گرم‌مزاجانى كه سوء مزاج