بسيار ناگزير باشند و گويند سركه‌اى كه در اين حالت وسيلهء معالجه است نبايد بسيار تند و شرابى باشد زيرا زيان مىرساند و از جمله معالجات در اين حالت مىتوان از لعاب اسفرزه مخلوط با سركه و آب گشنيز و برگ گشنيز استفاده كرد . اگر از داروهاى نامبرده پاشيدنى يا ضماد به كار مىبرى ! بايد دقت كنى كه قسمت عقبى مغز را در بر نگيرد ، زيرا آنجا منشأ عصب است . پاشيدنى و ضمادات از جاى به هم رسيدن استخوانها - در جان‌دانه - و جاى به هم رسيدن استخوانهاى تاجى ( اكليلى ) به مغز بهره مىرسانند نه از راه پسين . اگر اين داروها در قسمت عقبى قرار گيرند گذشته از آنكه به درون مغز راه نمىيابند رستنگاه پيها را نيز تباه كنند . يكى ديگر از طرق معالجهء چنين حالاتى ، بو كردن بوييدنيهاى سرد و به بينى كشيدن روغنها و افشره‌هاى نامبرده است . بايد غذاى بيمار در اين حالت عدس ، ماش ، كشك ، اسفناج ، سمك ، تفشله « 1 » ، و همانند آنها باشد . اين سبزيها و برگها را در مسكن بيمار بگسترند و خانه‌اش از وجود شاخه‌هاى خنك‌كننده ، خنك باشد . شاهسفرم ( ريحان ) ، پهلوى بيمار بگذارند و آب بر آن بپاشند . هم‌چنين ميوه‌هاى سرد و يخ و آب زياد به نفع او است . اگر بيمار با حرارتى كه دارد خشكى نداشت و رطوبت بدون ماده در آن موجود بود - كه اين حالت در بيماريهاى مغز بسيار نادر است - پاشيدنيها را از آب ميوه‌هايى درست كن كه قبوضيت دارند و ذكر شده‌اند . به‌ويژه در اول شروع بيمارى گرم ، اين كار را انجام بده . كليهء بيمارانى كه به چنين بيماريهايى گرفتارند نبايد گذاشت كه جنبشهاى روانى درونى را داشته باشند ؛ نبايد براى تماشاى تصاوير مختلف زياد چشم بگردانند ، نبايد به چيزهاى بسيار زيبا و درخشنده چشم دوزند ، بايد گوششان تنها صداهاى آهسته بپذيرد و نبايد گرانى بر گوش وارد آيد . علاج سوء مزاج سرد براى مداواى سوء مزاج سرد ، مغز ، ضماد و آبهاى گرفته شده از داروهاى گرم ذكر شده استعمال كن ! و مرهمهاى نامبرده و به‌ويژه روغن سداب گرمىبخش را مورد استفاده قرار ده و اگر نياز به بيشتر گرمى دارى ، فربيون ( گياه شير سگ ) را با روغن سداب قاطى كن يا اينكه روغن غار و مرزنگوش و اين قبيل را به كار ببر ! اگر سوء مزاج سرد ، سودايى هم بود ، و آن مادهء سودايى طبيعى يا بلغمى بود ، همراه داروهاى گرمىبخش داروهاى ترىبخش تجويز كن ! اما اگر سودايى سوختنى باشد ، از هر دارويى كه خشكى آرد يا گرمى بخشد دورى كن و تنها هرآنچه از مشتقات شير ، لبنيات و روغن و پاشيدنيهايى كه ترى مىرسانند و غذاها و ضمادهاى ترىبخش است به كار ببر !

--> ( 1 ) - تفشله ، طفشيل - نوعى از شوربا ( منتهى الارب ) . تفشيله ، تفشله - قليه‌اى كه از گوشت و تخم‌مرغ و زردك و عسل كنند ( معين ) . طفشيل - سوپ عدس پوست‌كنده و سركه ، كه اين معنى اخير صحيح است .