سردمزاجى مغز ، كندفهمى و كم‌جنبى را بوجود مىآورد و اين حالت ديرفهمى و بىفكرى و تنبلى را به بار آرد . خشك‌مزاجى مغز سبب بىخوابى مىشود و مردمان بىخواب را بايد خشك‌مزاج شناخت ليكن بىخوابى در شرايطى علامت خشك مغزى است كه معلوم كنى علتش رطوبت بوركى نيست ، و بايد وقتى اين حكم را بدهى كه بيمار بىخوابى سرگرانى ندارد و تخليهء زائده‌هاى مغز بر دوامند و غير اينها كه دليل بر رطوبت مزاج مغز باشند ، زيرا به گواهى خود جالينوس رطوبت نمكين و بوركى خودبه‌خود سبب بىخوابى مىشوند چنان‌كه اين حالت را در پيران مشاهده مىكنيم . جالينوس گويد : اگر علامت سوء مزاج مغز روى نموده ولى جريان فضولات وجود نداشت ، دليل آن است كه يكى از عناصر مزاج - بدون همكارى ماده‌اى - بر ساير اركان مزاج غالب آمده است . و اگر دليل سوء مزاج مغز بوده و جريان فضولات - سيلان - هم بود ، دليل بر اين است كه چيرگى عنصر سبب سوء مزاج ، با ماده‌اى همراه است ؛ و ما مىگوييم نظريهء جالينوس به شرطى صحيح است كه بندآمدنى روى نداده باشد يا نيروى دفع‌كننده در مغز توانايى خود را حفظ كرده باشد و به ناتوانى نرسيده باشد كه ما علامت ناتوان شدن نيروى دفع‌كننده در مغز را ذكر كرديم و از آن فراغت يافتيم . علامتهاى سوء مزاج مغز 1 - علامت گرم‌مزاجى مغز : سرعت رويش موى بچه در زهدان - كه جنين است - يا در نخستين مرحلهء ولادت ، موى از اول سياه باشد يا بعد از زعفرانى بودن زود سياه گردد ، پيچش مو ، زود طاس شدن ، پير شدن سر به سرعت ، گرانى سر از سببهايى مانند بوى و همانند آن ، آزار ديدن از بوى تند ، كم‌خوابى و سبك‌خوابى ، پيدايش رگهاى چشم ، تا اندازه‌اى زرنگى ، زود تغيير دادن تدبير و تصميم چنان‌كه حال بچگان است . و مىتوان از راه لمس كردن ، سرخى رنگ ، پختگى فضولات كه ريزش مىكنند يا رانده مىشوند ، اعتدال قوام شخص نسبت به غير خودش ، دلايل گرمى مزاج مغز را به دست آورد . 2 - كسى كه مغزش سرد مزاج است : فضولات زياد بيرون مىدهد ، ليكن براى دليل‌گيرى از فضولات بايد شرطى را كه ما ذكر كرده‌ايم در نظر گرفت : صافى مو ، كم‌سياهى مو ، زود سپيد شدن مو ، از بلاها بسيار آسيب‌پذيرى ، جريان مواد آبكى از دماغ - نوازل - به حد زياد ، از كمترين سببى به زكام مبتلا شدن ، ناپيدايى رگهاى چشم ، خواب زياد ، صورتش به خواب‌آلوده مىماند ، پلكهايش به كندى مىجنبند ، بر تصميمات خود همانند پيران ثابت است . 3 - كسى كه مزاج مغزش به خشكى روى آورده است : گدار فضولاتش پاكيزه ، حواسش صاف ، تاب بيدارى زياد دارد ، مويش نيرومند ، در مرحلهء اوليهء عمر - كه دودى مزاج است - مويش به سرعت رويد ، زود طاس مىشود ، موى پيچيده دارد .