فصل نهم علاج خفقان سرد اگر خفقان قلب سببش مادهء خلطى سرد است - چنان‌كه قبلا هم تذكر داديم - بايد ماده را پاكسازى كنى . اگر خفقان از مادهء خلط بلغمى رطوبتى و سرد است و خلط در طرف قلب باشد يا در معده قرار داشته باشد ، داروى آزموده در علاجش اين است : نسخه : قارچ چمنى به وزن نيم درهم ، پيه هندوانهء ابو جهل ( حنظل ) به وزن يك دانگ ، تربد يك درهم ، مقل يك دانگ ، مشك و زعفران هريك يك طسوج ، عود هندى به وزن يك دانگ ، نمك نفطى به وزن يك‌چهارم درهم ، كه داروى نوشيدنى كامل عيار است . اگر خفقان قلب سببش مادهء خلط سودايى است ، داروى آزمايش شده و خوب دارد كه از اين قرار است : نسخه : هليلهء سياه ، هليلهء كابلى ، هريك به وزن يك درهم ، سس صغير نيم درهم ، سنگ ارمنى به وزن يك‌چهارم درهم « داروى مشك تلخ » به وزن سه درهم ، آن‌قدر در شراب ريحانى قاطى كنند كه دارو در شراب آب مىشود و بخورند . و شايد اين نسخهء دارو كه در زير آيد براى علاج خفقان سرد كافى باشد . ايارج فيقرا ( معجون تلخ مسهل ) به وزن يك مثقال ، با سس صغير به وزن يك دانگ . با اسكنجبين بخورد و بر آن دوام كند . داروهاى تبديل‌كننده و تعديل كنندهء مزاج از اين قرارند : 1 - ترياق . 2 - « ميترادات » ( معجون مثروديطوس ) . 3 - داروى « مشك شيرين » . 4 - داروى « مشك تلخ » . 5 - داروى « قيصر » . 6 - « شليثا » . 7 - داروى گوارشى عود و عنبر . 8 - داروى « مفرّح كبير » ( شادىآور بزرگ ) . 9 - معجون النجاح . 10 - قرصهاى مشك . اگر سردى مزاج در خفقان سرد بسيار فشار آورد ، داروهاى زير مفيدند : الف : بلادر . ب : وزن يك قيراط ( يك نخود ) « قفطرغان » را با سى مثقال شراب سياه انگورى بخورند و در شراب نامبرده گل گاو زبان ريخته باشند و خيسيده شده باشد .