خلطها آسان‌تر است . اگر قلب از سوء مزاج ساده و بدون ماده با آزار روبه‌روست ، بايد بدانى كه هر سوء مزاجى چيره بر جسم باشد نيروى تن را كاهش مىدهد و ناتوانى مىآورد و هر نوع از ناتوانى جسم ، درصورتىكه چيزى از نيرو در قلب باقىمانده باشد ، قلب را به نوعى تشويش و اضطراب وادار مىنمايد به اين مىماند كه قلب مىخواهد از خود دفاع كند و آزار را از خود دور سازد ، اين تشويش قلب همان خفقان است . اگر قلب به پريدن و تپيدن زياد غير عادى مبتلا گردد ، خفقان قلب به غش كردن بيمار مىانجامد ، و اگر از حالتى كه سبب غش كردن مىشود تپيدن و پريدن قلب پا فراتر نهد ، آژير مرگ دارندهء قلب است . هر درد و آزارى كه از سوء مزاج سادهء بىماده ممكن است بر قلب آيد ، از هر مزاج غير ساده ، يعنى همراه ماده هم حتما ساخته است و سوء مزاج سوء مزاج است چه ساده ، چه با ماده ، براى آزار قلب هر نوع سوء مزاجى آمادگى كامل دارد . ورم گرم در قلب : ورم گرم قلب وقتىكه شروع به ايجاد شدن مىكند و هنوز در راه است ، سبب خفقان قلب مىشود و خفقان قلب غش كردن در پى دارد و از آن پس مرگ حتمى است . ورم سرد قلب : ورم سرد در قلب تقريبا حالش حال ورم گرم است ، اما فورا سبب مرگ نمىشود و مهلتى ، آن هم كم ، به دارندهء قلب مىدهد . از بين رفتن تك ( انحلال فرد ) و بندآمدنيها در قلب نيز حال ورم سرد قلب دارند . بندآمدنيهاى خطرناك است كه در گدارهاى خون و در گدارهاى روان زندگى و در قلب و اطراف نزديك قلب و در رگهاى درشت كه از اجزاء ريه به شمار مىآيند به وجود آيد . بيگانه‌هايى كه سبب آزار ديدن قلب مىشوند چند احتمال دارند : 1 - درد و آزار گرمىآور و واكنش مادهء ورمها ، اندام همجوار قلب را دربرگرفته و قلب از آزار همسايه نصيبى برده است . 2 - دارندهء قلب داروى سمى خورده است و آزار ناشى از سم به قلب رسيده است . 3 - از نيش جانوران زهردار - كه دارندهء قلب را آزار رسانيده‌اند - آزار به قلب سرايت كرده است . 4 - كرمهاى موجود در شكم ، و به‌ويژه كرمهايى كه به بالاييهاى مكان غذا و مكان مدفوع رسيده‌اند ، آزار قلب را هم فراهم كرده‌اند . اگر آزار قلب از حساسيّت و رقّت قلب است و خفقان را براى قلب به وجود آورد ، چنان است كه بادى بسيار كم و اندك در فضاى ميان قلب و نيام قلب خزيده باشد ، يا باد به جرم قلب راه يافته باشد ، يا در رگهاى دل پناه گرفته باشد ؛ اين اندك باد سبب خفقان قلب مىشود .