روىآورده‌هاى پوست سر و نتيجه‌گيرى از آنها : قرحه و جوش و ورمهايى كه بر پوست سر ظاهر مىشوند اكثرا دليل بر ماده‌اى هستند كه وجود داشته و پراكنده شده است ؛ اما هيچ‌يك از آنها نمىتواند دليل روشنى بر وضعيت و حال مغز باشد ، مگر اينكه زياد از حد معمولى باشند . و از آنجا كه تو خود انگيزهء ورمهاى سرد و گرم و سخت و سرطانى و قرحه‌هاى مسرى و آرام و غيره را خوب ياد گرفته‌اى از راه آنها به آسانى مىتوانى به حال سر ، پى ببرى . و همچنين در كتاب اول ياد گرفتى كه انگيزهء پيدايش مو چيست و پيچش و صاف بودن و باريكى و ستبرى و زيادى و كمى و زود سفيد شدن و دير پير شدن و علت ترك برداشتن و ريختن و تنك شدن را در باب مو فراگرفته‌اى و مىتوانى از مو علامتها به دست آورى و ما تو را به كتاب اول برمىگردانيم و از درازى موضوع در اينجا گريز مىدهيم . فصل دهم مزاج سازگار و ناسازگار و زود تأثيرپذير و دير تأثيرپذير بازنماى حالت مغزند منظور از سازگارى اين است : شخصى كه خود را كاملا صحيح و سالم و داراى مزاج معتدل مىداند حالت او را سازگار مىناميم . كسى كه حس مىكند تندرستى را از دست داده و مزاجش طبيعى نيست در اين بحث ناسازگار ناميده مىشود . پس احساس تندرستى كردن دليل بر بهبود مزاج است و احساس عكس آن كردن عكس آن است . يادت باشد كه ما قبلا در گفتار كلى راجع به سلامت گفتيم كه تندرستى نسبى است و قياسى استاندارد ندارد . هر مزاجى در هر شخص اعتدال ويژه‌اى دارد ، شايد كسى بر مزاجى تندرست است و كسى ديگر داراى همان مزاج بيمار است . ولى بايد دقت كرد هرآنچه در مزاج كسى مايهء سازگارى است و در شخص ديگرى عكس آن ، و هرآنچه در آن ديگرى وسيلهء تندرستى و در اين شخص علامت بيمارى مزاج است ، هر دو را باهم مقايسه كرد و سنجيد چه افراط در هريك از ويژگيها حتما زيانى به دنبال دارد . مزاج خارج از اعتدال ممكن است براى بعضى از اشخاص وسيلهء تندرستى باشد اما نبايد اين خروج از اعتدال بسيار زياد از حد لازم باشد ، كه افراط در عدم اعتدال هيچ‌وقت و براى هيچ مزاجى مايهء تندرستى نيست . مغزى كه سوء مزاج گرم دارد ، از باد خنك ، ماليدنيهاى سرد ، بويهاى سرد چه خوشبوى مانند كافور صندل ، نيلوفر و غيره يا بد بوى مانند سياه گل ( گل و لاى سياه ) و جل وزغى استراحت مىكند و سود بيند و قرار و آرامش برايش خوب و سازگار است . مغزى كه سوء مزاج سرد دارد . با اضداد نامبرده‌هاى بالا دوست است ، هواى گرم ، بوئيدنيهاى گرم خوش يا بد ، چيزهاى تحليل‌برنده و گرمىبخش ، ورزش و جنبش زياد ، به نفع اوست . مغزى كه سوء مزاجش از اثر خشكى است مصلحتش در اين است كه هيچ ماده‌اى را استفراغ