أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

520

قانون ( فارسى )

دليل بر حرارت قلب است ، يعنى قلب سوء مزاج گرم دارد . اگر پندار و خيال انسان گرايش به بزدلى و اندوهگينى دارد ، دليل بر خشك مزاجى قلب است . تا اينجا ما نشانى حالات قلب را از خارج قلب ذكر كرديم ؛ اكنون ببينيم كه حالات خود قلب چگونه ما را بر چگونگى قلب آگاه مىسازند . اگر قلب التهابى بود ، خودبه‌خود دليل بر مزاج حرارى شديد قلب است و قرينه‌اى نمىخواهد . اگر قلب تپش غير عادى داشت ، تپش قلب تنها دليل بر يك حالت مخصوص در قلب نيست ، بلكه تپش قلب ممكن است در چندين حالت رخ دهد ؛ پس حالت قلب را بايد از قراين جست : 1 - اگر قلب ناتوان گردد . 2 - اگر قلب سوء مزاج داشته باشد . 3 - و ممكن است از احساسات زياد قلب - زياد حساس بودن قلب - تپش قلب روى آورد ، كه قلب بسيار حساس از كمترين پندارى كه به قلب آيد ، يا از كمترين اندازهء بخارى - يا امثال آن - كه به قلب راه يابد قلب با تپش غير عادى روبه‌رو مىشود . بيماريهاى اشتراكى قلب ممكن است قلب بيمار شود و بيمارى را از غير خود كسب كرده باشد و اندامى ديگر در اين بيمارى - كه بر قلب آمده است - سهيم باشد ، كه در اين شراكت سر و دهانهء معده ويژگى داشته و اكثرا در بيمارى قلب دست دارند . در پيدايش دو بيمارى ماليخوليا و صرع - كه از بيماريهاى مغزند - همواره مغز و قلب باهم شريكند . اتفاق مىافتد ماده‌اى از ورم بيمارى ذات الجنب يا ورم ذات الريه به قلب منتقل شود ؛ كه در اين صورت قلب از كار مىافتد و مرگ سر مىرسد . هرگاه خلط بدن از اندازهء لازم كاهش يابد ، اولين زيان به قلب مىرسد ، زيرا كه مزاج قلب دگرگون مىشود . اگر تنها حرارت خالص ، يا سردى خالص به قلب درآيند ، شخص مىميرد . امكان دارد سرمازده‌اى را ببينى كه دارد حرف مىزند و عرق كرده يا عرق نكرده بميرد . نشانيهاى مزاج گرم طبيعى قلب نشانيهايى كه مزاج گرم طبيعى قلب را مىنمايانند از اين قرارند : 1 - گشادى سينه ؛ جز درصورتىكه - چنان‌كه گفتيم - گشادى سينه سببش مغز باشد . منظور در اينجا گشادى سرشتى سينه است بدون تداخل مغز . 2 - بزرگى نبض طبيعى كه گرايش به پياپى زدن و به سرعت زدن داشته باشد . 3 - نفس طبيعى و بزرگ كه گرايش به پياپى آمدن و سرعت داشته باشد . 4 - زياد بودن مو بر سينه و به‌ويژه آن قسمت از سينه كه كمى به‌طرف چپ است ؛ مشروط بر اين