أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

513

قانون ( فارسى )

تا قلب بتواند در آنجا گسترش يابد و خفه نشود . در نزديكى بيخ قلب ، اندامى است شالوده آسا ، اندكى شبيه كركرك است تا پايگاه محكمى براى گلوى قلب باشد . در قلب سه بطن موجود است ، دو بطن نسبتا بزرگند و بطنى كه به بطن ميانه مىنمايد ، تا اين بطن وسطى انبار غذاى قلب باشد غذايى پرمايه و پرنيرو كه با گوهر قلب و با معدن روان كه از خون لطيف ايجاد مىشود هماهنگ و هم گوهر است و تا اين بطن وسطى علاوه بر مخزن بودن براى غذاى قلب مجرايى باشد ميان دو بطن قلب نسبتا بزرگ ، و اين مجرا در جايى كه قلب پهن‌تر مىشود ، گشادتر است و در جايى كه قلب مستطيل مىشود به هم مىآيد . پايگاه بطن چپ بلندتر است و پايگاه بطن راست بسيار پايين‌تر واقع شده است . شريانها - كه رگهاى جهنده هستند - همگى به جز يكى از آنها ، داراى دو پردهء پوشش چربى ( صفاق ) مىباشند . از اين دو پردهء پوششى آنچه آستر شريان شده است سخت‌تر از ديگرى است ، زيرا با تپش قلب و با گوهر روان نيرومند برخورد مىكند تا بتواند از عهدهء نگهدارى و خوب حفاظت كردن و تقويت قلب برآيد . شريانها از تجويف چپ قلب روييده‌اند . چرا در تجويف راست نروييده‌اند ؟ زيرا تجويف راست قلب به كبد نزديك است و جذب غذاى قلب و صرف نمودن آن به تجويف راست واگذار شده است و سرگرم روبه‌راه كردن كار تغذيهء قلب است . بطن راست قلب دربرگيرندهء مادهء نسبتا غليظ سنگينى است ؛ درصورتىكه بطن چپ دربرگيرندهء مادهء سبك رقيق است ، و براى آنكه يكى از ديگرى سنگين‌تر نباشد عدالتى اجرا شده است . بطنى كه دربرگيرندهء مادهء غليظ است - كه همان بطن راست باشد ، - از آنجا كه مجراى غليظ دارد ، از تحليل رفتن ماده ، از تراوش كردن يا پراكنده شدن ماده در امان است ! نازك ( رقيق ) آفريده شده است . بطنى كه دربرگيرندهء مادهء رقيق و سبك است كه همان بطن چپ مىباشد - براى تلافى سنگينى ، غليظ آفريده شده است و اگر غليظ نبود از تحليل رفتن ماده‌اى كه در بر دارد - كه امكان داشت از ترشّح كردن يا پراكنده شدن تحليل برود - در امان نمىبود . علاوه بر اينكه بطن چپ آوند نازك‌تر از بطن راست است ، بطن چپ تنگ‌تر از بطن راست آفريده شده است كه در اين وسط عدالت و برابرى كاملا برقرار است . قلب دو زائده دارد كه به دو گوش مىمانند ؛ اين دو زائدهء گوش مانند بر دو دهانهء در ورودى خون و نسيم كه به قلب مىآيند قرار دارند . اين دو زائده پى آلودند و تا وقتىكه قلب در انقباض است ، دو زائده چين‌خورده‌اند و سست شده‌اند . همين‌كه قلب به حال انبساط ( گستردگى ) درآمد ، اين دو زائده تند و سفت - به سفتى زه كمان -