جالينوس مىفرمايد : « ممكن است بيمارى كه ورم چرك كرده دارد هرروزه تقريبا پنجاه اوقيه - كه برابر است با نه قوطول - تقريبا ، از راه دهان بيرون اندازد . » در شناسايى ريم با ساير مواد رطوبى كه از راه دهان برمىآيند ، همين مقايسهء ريم با بلغم را الگو قرار ده ! گفتيم ريم در حين تف كردن و وقتى كه بر آتش اندازى بوى گند مىدهد ، در آب اندازى ته‌نشين است و شناور نيست . چگونه بدانيم كه ورم چرك كرده سر به بيمارى سل كشيده است ؟ نشانيها از اين قرارند : 1 - رنگ رخساره زرد مايل به سياهى ، بدرنگ . 2 - كشيدگى در پوست پيشانى . 3 - كشيدگى گردن . 4 - گرم شدن همهء انگشتان به‌طورى كه حتى در كسانى كه عادتا در وقت تب دست و پايشان سرد مىشود ، گرمى انگشتان دست‌بردار نيست . 5 - تب موجود است و شبانگاهان كه شام بخورند حرارت تب افزايش يابد . 6 - ناخنهاى بيمار كج مىشوند ، زيرا گوشت زير ناخنها گداخته و آب شده‌اند . 7 - نوعى از چربى بر چشمان بيمار ديده مىشود و سفيدى چشم به سفيد مايل به زردى پيش چشم آيد . ديگر نشانيهايى نيز هست كه آن را به بحث دربارهء سل موكول مىكنيم . فصل يازدهم قرحه‌هاى سينه و ريه كه سل را نيز شامل است قرحه‌هايى كه در اين فصل مورد بحث ماست از اين قرارند : 1 - قرحهء سينه . 2 - قرحهء حجاب . 3 - قرحهء ريه . اين قرحه را سل مىناميم . 4 - قرحه در قصبه ريه . شرح قرحهء قصبه را قبلا گفته‌ايم . كم‌خطرتر از همه قرحهء سينه است ؛ زيرا رگهاى سينه ريزتر و اجزاء سينه سخت‌ترند ، پس خطر زياد در بر ندارد علاوه بر اين ريم و خونابه ( صديد ) در اجزاء سينه ماندگار نيست و به سوى فضاى سينه سيلان مىكند . اما ريه در اين حالات با سينه اختلاف دارد . حركت سينه چندان نيست كه همانند حركت ريه احساس شود ، سينه حركت دارد اما تو گويى حركتى ندارد و در سكون است . سينه گوشتين است و گوشتين زودتر از غير گوشتى جوش مىخورد .