أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
457
قانون ( فارسى )
9 - فرياد و جيغ و داد بلند بيمار كه واقعا خطرناك است . ممكن است ذات الجنب جاى خود را به ذات الريه بدهد و اين در حالى رخ مىدهد كه مادهء ورم در ريه جمع شده باشد و ريه توان آن را نداشته باشد كه ماده را از خود براند و از راه دهان به خارجش روانه كند ، مادهء جمع شده در ريه به ورم تبديل شود و ذات الريه پديد آيد . ممكن است ذات الجنب به بيمارى سل تبديل شود ، كه اين هم از دو راه ممكن است : 1 - ذات الجنب ذات الريه شده است ، چنانكه بيان كرديم و ذات الريه به سل تبديل شده است كه اين را نيز شرح خواهيم داد . 2 - بدون پادرميانى ذات الريه ، ذات الجنب جاى خود را به بيمارى سل داده است ، بهطورى كه ماده يا ريم ورم تحليل رفته بسيار بدگوهر و تند است و راه به ريه يافته است و سبب قرحه در گوهر ريه شده است . ممكن است ذات الجنب به تشنّج و كزاز منتقل شود و اين در حالتى است كه مادهء ورم ذات الجنب در عصبهاى پيوسته با ورم و اعصابى كه ورم در آنها روى داده بخزد ؛ كه اين اثر گذاشتن مادهء ورم بر عصبها بسيار وخيم است و بيمار از اثر آن ممكن است بميرد و حتى با داروهاى خوب نتوان آن را چاره كرد . گاهى از اثر ذات الريه و ذات الجنب در بازوى بيمار از سر تا پايين يعنى از اول بازو كه به كتف پيوسته است هر دو طرفش چه خارجى چه رو به داخل تا سر انگشتان دست نوعى تخدير ( سرى ) احساس مىشود . ممكن است اثر ذات الجنب و ذات الريه به سوى قلب روى آورد ، كه مايهء تپش و پريدن قلب مىشود و غش كردن به دنبال آيد ممكن است مادهء ذات الجنب و ذات الريه در حال تحليل رفتن از ورم قبل از جمع آمدن ، يا در حال جمع شدن به سوى مغز آيد و بر مغز تأثير گذارد . شايد مادهء ورم ذات الجنب و ذات الريه - كه تحليل مىرود - به گوهر عصب برسد يا در استخوان نفوذ كند و سبب شود كه در رويهء تن پديد آيد و خراجهايى بر پوست پيدا شوند . شايد مادهء ورم ذات الجنب و ذات الريه - رو به پايين سرازير شود و در جايى باز شود كه در اين حالت بيمار نجات يافته و اين باز شدن نويد بهبود از بيمارى است . ليكن بايد دانست كه مادهء كذايى در هرجا از پايينها باز شده است در آنجا ناسور سر برمىدارد ، و چنين ناسورى كه زادهء چنين مادهايست ناسورى است ناپسند و واگيردار هم هست . شايد مادهء تحليل رفته و چكيده از ورم ذات الجنب و ذات الريه ، در بندهاى تن جاىگير شود ؛ مثلا بند استخوانها كه باز نويد رهايى بيمار از بيمارى ذات الجنب و ذات الريه مىباشد . ليكن احتمال دارد كه مادهء تحليل رفتهء ورم كه در بندها وارد شده است ناسورى گردد دست برندار و ديرپا . در هر حال درصورتىكه مادهء ورم بعد از تحليل رفتن از ورم با پاكسازيهاى ديگرى روبهرو شده