أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
431
قانون ( فارسى )
علامات اينكه نزله هست چند جهت دارد : الف - احساس غلغلك در گدارهاى نزله . ب - كشيدگى در پوست اطراف پيشانى . ج - بند آمدن سوراخهاى بينى و غيره . د - در نخستين مرحلهء ريزش نزله ، مادهاى را تف نمىكند . بعد از آن مادهء بلغمى خام را تف مىكند كه رنگ تف كرده به زردى و گاهى به سبزى مىزند . اگر مادهء تف كرده گرايش به سبز رنگى داشت ، شايد تب همراه داشته باشد . علامات سرفهء گرم : 1 - برافروختن - تشنگى شديد التهابى - كه از اثر هواى سرد بيشتر از نوشيدن آب سرد فرو نشيند . 2 - سرخى رنگ رخساره . 3 - بزرگى و درشتى نبض . علامت سرفهء تر : 1 - ترى گوهر ريه . 2 - مبتلا شدن كسانى كه سالخوردهاند . يعنى سرفهء پيران اكثرا تر است . 3 - كسانى كه اندام مرطوب دارند سرفهشان تر است . 4 - خرناسهء زياد و بهويژه در هنگام خواب و در هنگام بيدار شدن از خواب . علامت سرفهء خشك : سرفهء خشك آن است كه در حال جنبش و گرسنگى فزونى يابد ، در آرامش و سيرى شكم سبك مىشود ، از اثر آبتنى كردن و نوشيدن رطوبتبخشها سرفه اندك است . علامت سرفهء سادهء بدون ماده ، در همهء حالات : همراه سرفه تف كردن ماده اصلا نيست . علامت سرفهء همراه ماده : تف كردن ماده . از نوعيت تف كرده مىتوانى چگونگى و جنس ماده را تشخيص دهى ! علامت سرفهاى كه سببش ورم و امثال ورم است : بودن نشانههاى ذات الجنب گرم و ذات الريهء گرم و ذات الجنب و ذات الريهء سرد است ؛ كه هر كدام از اين نشانهها را در جاى ويژه به ذات الجنب و ذات الريه ذكر مىكنيم . علامت سرفه كه از اثر جمع شدن چرك زخم باشد : 1 - نشانههاى چركين شدن ورم است كه ذكر خواهيم كرد . 2 - احساس درد . 3 - خشكى سرفه و بسيار اتفاق افتد كه سرفهء تر باشد . علامت سرفهاى كه سببش زخم چرك كرده باشد ، آن را در بحث دربارهء قرحههاى ريه خواهيم