گفتار سوّم سرفه و خون برآوردن فصل اول سرفه سرفه از جمله حركتهايى است كه طبيعت به وسيلهء آن آزارى را از اندامى دفع مىنمايد . سرفه بر عهده دارد كه آزار وارد به ريه را تخفيف دهد و آزار را از اندامان همسايه و پيوسته با ريه دفع نمايد . سرفه براى سينه چنان است كه عطسه براى مغز . سرفه از باز شدن و ترنجيدن سينه و جنبش حجاب ، به وجود مىآيد . سبب سرفه دو وجهه دارد : 1 - سبب سرفه در خود ريه و ويژه به ريه مىباشد . 2 - سبب شراكتى است و اندامان ديگر در به وجود آوردن سرفه سهيم هستند . حالات سرفه : 1 - يك دفعه روىآور است و ناگهانى پيدا مىشود . 2 - سرفه بدون مهلت آيد و قطع نمىشود . 3 - يا سرفهء سابقه‌دار است و مدتهاست كه شروع كرده است . سرفهء ناگهانى و بدون سابقه چندين جهت دارد : - سبب شروع كردن سرفه كه ناگاه آيد ، از چند حالت خارج نيست . 1 - اندامان سينه گزند ديده‌اند و اين گزند يا به مزاج اندامان سينه رسيده است و به درد آورده يا بر هيأت اندامان سينه اثر گذاشته است . مثلا سرما بر ريه اثر گذاشته است ، يا ماهيچه‌هاى سينه را دربرگرفته است و غيره مانند : هواى سرد يا نوشيدنى سرد ناباب بر ريه آيد ، طبيعت مىجنبد كه آزاررسان را از خود دفع نمايد . 2 - چيزى از آن سببهاى فجائى است كه بر ريه مىآيد و ريه را افسرده و پژمرده مىسازد . 3 - چيزى خشكاننده ، يا زبرىآور از قبيل گرد و غبار ، دود ، يا مزهء خوراك ترش ، يا گس ، يا تند ،