أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
372
قانون ( فارسى )
تحليلبرنده را همراه داروى گيرنده نمود . يا شايد ماده به حد زياد ريزش مىكند اما ورم سفت و نيرومند نيست ؛ در اين حالت تداوى را وسيلهء نشادر و مازوج شروع كن كه در بازدارندگى و تحليل بردن ورم بسيار تأثيربخش است . در خناق صفرايى ، بايد بر داروى سردىبخش و گيرنده اعتماد كرد و بعضى ماليدنيها لازم است . در خناق صفرايى و در هر حالت گرم ، غرغرهها ، پف كردنيها به وسيلهء ابزار و پاشيدنيها ، استعمال مىشود . غرغره با اسكنجبين و آب ، سركه و آب ، كه در اول خناق گرم و سرد بسيار مفيد است . همچنين غرغره با مرباى توت و بهويژه توت بيابانى و در درجهء دوم هرچه در آن شكر يا عسل باشد . عسل را در ابتدا خالص استعمال مىكنند . مادهء غرغره را با گيرندههايى از قبيل آب سماق خشكيده و غورهء خشكيده تقويت كنند ، يا تنها آنها را بدون فشردن تناول كنند . گلنار با يك برابر عسل مخلوط كنند ، كه براى پاكسازى خوب است ولى نيروبخش نيست . آبپز خرماى قسب با عسل ، آبپز سماق ، آب منعقد انگور و از اينها قوىتر : افشرهء گردوى تر و ناخشكيده كه در اين مورد بهترين است . افشرهء گل شاداب ، رب خشخاش كه با گيرندهها مخلوط باشد ، در ابتدا بسيار نافع است . آبپز آس و بلوط و سماق و آب گشنيز با سماق ، آب پوست گردو ، آب آس ، آبى كه عدس يا ميوهء به در آن بسيار جوشيده باشد ، كه بسيار گيرنده است . زالزالك هم در اينباره ويژگى دارد . شب يمانى هم خوب است . در گلو دميدنيها : بزر گل ، سماق ، گلنار ، به اجزاء متساوى ، اندكى كافور . در علاج ورم خناق صفرايى افشرهء گياهان سرد مخلوط با كمى گيرندگى و افشرهء هفتبند ، افشرهء تاجريزى ، افشرهء جوانههاى تاك مؤثرند . داروهاى مشترك براى گيرندگى و سردىبخشى در ابتدا ، بزر گل ، بزر پنيرك ، لعاب اسفرزه ، نشاسته ، تباشير ، سماق ، كتيرا ، كافور ، كه حب پهن آن را در زير زبان نهند . هرگاه ريزش از ماده قطع شد ، بايد مرّ و زعفران را با رب توت مخلوط و استعمال كنند . كه مرّ از گيرندگى كه دارد ژرفارو است و تحليلبرنده است . زعفران نفوذكننده است . هرگاه باهم باشند مىتوانند ورم را به پختگى برسانند . اگر ديدى كه ورم تا اندازهاى سختى دارد ، كمى بورك با توت مخلوط كن ! اگر از انتها نزديك شد يا شروع به تحليل رفتن كرد ، بايد مسكن و سردىبخش به كار برد . مانند : شير كه فلوس خيارچنبر در آن حل شده ، زفت در رب توت ، يا آبپز انجير و شنبليله ، يا رب آس با شراب سيكى ، يا آب كلم با عسل يا سيكى . مقل عربى حلشده در رب انگور ، بسيار مفيد است . همچنين آب « اصول » ( بيخهاى چهارگانه ) كه مويز در آن پخته باشد . شنبليله و خرما و انجير و مرّ و زعفران و دارچين ، غرغره با اسكنجبين يا عسلاب .