أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
6
قانون ( فارسى )
است نرمشپذير و هر چربى لزج است و هر چرب و لزجى حتما نرم است . و نرم است تا روان كه در آن قرار دارد و به سرعت و حركت نيازمند است و نمناكى مىخواهد ، از نرمى و ترى مغز استمداد كند و مغز بتواند روان را در حركت كردن كمك نمايد . نرم است كه در حالت تخلخلى كه دارد سبك باشد . اگر متخلخل سخت بود سنگينتر از اينكه هست مىشد . اما اگر گفتيم گوهر مغز نرم است ، نه بدين معنى است كه همهء گوهر مغز يكنواخت نرم است . در گوهر مغز قسمتى از قسمتى ديگر نرمتر است . آرى ، قسمت جلوى مغز از قسمت عقبى نرمتر است . يا بايد گفت كه مغز در قسمت عقبى از قسمت جلوى نسبتا سفتتر است . حجاب سفت - كه بعدا شرح خواهيم داد - به تدريج از نرمى به سفتى گراييده و تا حدى در مرز ميان نرمى و سفتى نسبى قرار گرفته است . چرا مغز قسمت جلو ، نرمتر از قسمت عقبى است ؟ زيرا قسمت جلو مغز ، رويشگاه اكثر پيهاى حساس است . حس را از مغز تحويل مىگيرند و به كار مىبرند ؛ و بهويژه حاسهء بينايى و حاسهء بويايى از قسمت جلو مغز سرچشمه مىگيرند و پيهاى پيك حس ، از آنجا رستهاند . حس نسبت به ساير اندامان بدن پيشآهنگ است و پيشاهنگ هميشه بايد در جلو همرهان قرار داده شود . اما اكثر پيها - غير پيهاى حسى - از قسمت عقب مغز روييدهاند . نخاع - كه نماينده و فرستادهء مغز است و نياز به گدار سخت دارد - از قسمت عقبى مغز روييده است . جايى كه رستنگاه پيهاى سفت و نيرومند و پيهاى حركتبخش باشد ، بايد تا اندازهاى سفتتر از آن باشد كه رويشگاه پيهاى حسبخش است كه به نرمش رويشگاه بيشتر از سفتى نياز دارند ، پس رويشگاه پيهاى نيرومند و حركتدهنده و نخاع در قسمت عقبى تعيين شده است ؛ و براى فاصله انداختن ميان اين دو قسمت از مغز ، پردهاى هست كه به تدريج از نرمى بسيار نرم به نرمى نسبتا سفتتر گراييده است تا قسمت نرمتر را از قسمت نسبتا سفت جدا سازد زيرا قسمت بسيار نرم - چنانكه ذكر شد - رويشگاه پيهاى نرم و نازك است و نازككاريها را منشأ است و قسمتى كه نسبتا سفتتر آفريده شده است رويشگاه سفت و سختها است تا براى مقاومت با سفتى رستنيها آمادگى كامل داشته باشد ؛ و برخى گفتهاند پردهء فاصل براى اين است كه نرمتر ، از نرم نسبتا سفت ، تا حدى دور باشد و آسيبى نبيند . پرده دو لايه است ؛ هرآنچه بهطرف نرمتر است ، نرمتر ؛ و آنچه بهطرف نرم نسبتا سفت است ، سفتتر است . اين پردهء فاصلهانداز ، علاوه بر ميانجى بودن ميان نرمتر و نرم نسبتا سفت ، بهرههاى ديگرى دارد كه از اين قرارند : 1 - وريدهايى كه به مغز درمىآيند و در مغز مىپراكنند ، نياز به تكيهگاه دارند و نياز دارند كه چيزى آنها را محكم نگه دارد . پردهء فاصل ميان نرم و سفت ، اين هر دو كار را برعهده گرفته است . هم تكيهگاه است و هم نگهدارندهء وريدهاى داخل شده به مغز بهطور محكم .