أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
357
قانون ( فارسى )
اگر سستى زياد باشد ، بهتر آن است نشتر زده شود و خون بيايد و خون را تف كنند ، سپس با آبپز گيرندهها - چنانكه گفته شد - مضمضه كنند . آبپزهاى مناسب اين بيمارى از اين قرارند : 1 - كوبيدهء ثمر گز سه درهم ، برگ حنا دو درهم ، زراوند دو درهم ، به حالت ولرم در دهان گردانند . 2 - گلنار و پوست انار هريك شش درهم ، زرنيخ زرد و قرمز و شب يمانى ، هريك سه درهم كه بر لثه چسبانند . زدن رگ « جهارك » هم مفيد است . 3 - گل با كاسبرگ و دنباله هفت درهم ، فلفل هفت درهم ، جفت بلوط ، گلنار ، ثمر آس سبز هريك چهار درهم ، خرنوب نبطى ، گرد سماق ، ارماك ( پوست درخت كادى ) ، هريك پنج درهم ، يا به جاى آرماك هشت درهم آس كه بعد از مضمضه بر لثه مالند . ايارج كوچك بر سق ماليدن هم مفيد است كه بعد از آن با سركهء پياز دشتى و سركهء حنظل مضمضه كنند و گرد دندانهاى قوى بر لثه مالند . فصل هفتم گوشت زائد علاجش « قلقنت » و مرّ است كه مىگدازد و براندازد . فصل هشتم تشريح لب لبها از گوشت و عصبهايى كه پارچههايى از ماهيچههاى پيرامون است خلق شدهاند ، پوشش دهان و دندان و بازدارندهء لعاب دهن و مددكار سخن گفتن و مايهء زيبايى هستند . فصل نهم تركهاى لب داروى ترك لب بايد گيرندگى ، خشكانندگى و نرمكنندگى داشته باشد . كتيرا در دهن گذاشتن و با زبان حركت دادن خوب است ؛ ناف و معقد را روغن ماليدن خوب است . كف بريدهء سر خيار بر ترك لب ماليدن نيز مفيد است . آب سپستان ، آب جو ، لعاب اسفرزه ، بر لب مالند مفيد است . كره ، مخ ، پيه گوساله و غاز با عسل و روغن ، ثمر درخت بنه ، روغن گل مخلوط با سپيدهء تخم و آرد و بهويژه آرد گاودانه ، معجون قيروطى با روغن گل و گاهى همراه مردار سنگ خوب است . مازوج ساييده ، سفيداب ، ارزيز ، نشاسته و كتيرا و پيه مرغ ، مازوج ساييده در سركه ، مصطكى و سقز ، حسل با عسل معجون مىشود و پماد شود .