فصل اول بيماريهاى لثه ورمهاى لثه اكثرا از ماده‌اى است كه از سر به سوى لثه مىآيد . گاهى معده نيز مشاركت دارد . گاهى در اوايل بيمارى استسقا پيدا مىشود ، يا از نقص در خلقت است كه بخارهاى فاسد به لثه مىرسد ؛ از رنگ و لمس كردن لثه مىتوان درد را تشخيص داد . سبب ورم لثه شايد آشكار باشد و شايد پديدار نباشد و در اندرون لثه جايگير شده باشد . اگر پيداست علاجش آسان‌تر از ناپيدا مىباشد ، و گاهى لثه از اثر تب بيمار مىشود . علاج : اگر از مادهء ريختنى گرم است ، تخليه و خون‌گيرى از « جهارك » ( چهار رگ كه بر هريكى از لبان زوجى از آنها موجود است ) لازم است . در ابتدا در دهان گرداندنيهاى سردىبخش و گيرنده مانند : گلاب ، ماست ، آب آس ، آب برگهاى گيرنده ، آب‌پز گلنار ، آب بارهنگ ، آب بلوط خيسيده ، افشرهء خرفه مصرف شود ، سپس مضمضه با روغن زيتون نارسيده و روغن درخت مصطكى ، روغن آس كه در هر اوقيه سه درهم مصطكى باشد ، روغن گل كه سنبل در آن جوشيده ، گل خشكيده و مصطكى - روغن درخت مصطكى ، در تسكين درد ورم لثه خاصيت عجيب و بسيار قوى دارد و به‌ويژه اگر تازه باشد كه درد ورم را به كلى از بين مىبرد - و بعد از آن افشرهء زنبق سبز ناخشكيده استعمال شود كه خون را جريان دهد و آرام‌بخش است ، يا افشرهء برگ زيتون يا دردى غليظ شراب يا افشرهء فيجن ، يا روغن ثمر درخت بنه كه با آبى بجوشد و برگ درخت بنه با آن باشد ، يا آب‌پز زراوند دراز . اگر ورم پديدار نبود و در ته بود - كه « باروليسر » نامند - و با دارو تحليل نرفت و چرك كرد ، شايد نياز به نيشتر باشد . و ممكن است گوشت تازه بروياند ، اگر چرك كرد ، يا زنگار و مازوج يا پوستهء مس ساييده در سركه كه چند روزى مانده باشد ، يا زاج سرخ ( سورى ) سوخته با مازوج ، استفاده