أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
341
قانون ( فارسى )
اعتدال بسيار كنار گرفته باشد گرمى و سردىبخشها را بايد استعمال كرد . داروى دندان اقسام دارد : گرد دندان ، جويدنيها ، پاشيدنيها و ماليدنيها بر دندان يا بر آرواره ، مضمضهها ، ماساژيها ، پر كردنيهاى دندان ، كمادها ، داغگذار ، بركنها ، بخورات ، به بينى كشيدنيها ، قطرههاى چكيدنى در گوش ، تخليهء مواد از راه خونگيرى يا حجامت بر نزديكترين جاى از دندان . داروهاى تحليلبرنده ، سردىبخش ، تخديركننده ، اگر داروى مخدر در دندان استعمال كنند بسيار دور از خطر است ، اما زياد استعمال كردن ممكن است گوهر دندان را فاسد كند . نبايد داروهايى را كه به شدت تحليل مىبرند و گرمىبخش هستند مانند هندوانهء ابو جهل ، سيماهنگ ، و غيره را استعمال كرد مگر در حالت ناچارى . و نبايد چيزى از اينها و از مخدرات به شكم بيمار راه يابد . شايد نياز افتد كه به وسيلهء سنبهء باريك دندان را سوراخ كرد و مادهء آزاردهنده را از آن راند و دارو را به ته دندان رسانيد . سركه هرچند براى دندان خوب نيست ليكن گاهى در داروهاى سردىبخش و گرمىبخش دندان بايد وارد باشد . زيرا سركه داروها را - گرمىبخش يا سردىبخش باشند - به سرمنزل مقصود مىرساند . يا داروهاى گرمىبخش علاوه بر بدرقهء دارو ، در پاره كردن و گداختن مادهء آزاردهنده تأثيربخش است ، كه در اين صورت بايد آسيب سركه را با داروهاى ديگر كه ويژهء دندانند از بين برد . فصل چهارم درد دندان درد دندان يا از به درد آمدن گوهر دندان است - چنانكه سابقا گفتيم - يا از دردى است كه عصب بيخ دندان را دربرگرفته است ، يا اينكه از ورم و زيادى گوشت لثه است كه پذيراى مادّه مىباشد ، يا از سستى لثه و فروهشتگى آن است كه مواد بد را مىپذيرد و در آن تعفن يابد و سبب درد دندان شود و آرامش دندان را به هم زند . اكثر كسانى كه درد دندان دارند ، ميان سببها فرقى نمىدانند . سبب درد دندان : 1 - يا سوء مزاج ساده از سردى يا گرمى است . 2 - يا خشكى از دريافت نكردن غذاى لازم است - چنانكه در سالخوردگان كمرطوبت رخ مىدهد - كه در جاى خود بحث شد . 3 - يا سوء مزاج همراه ماده يا باد است ، ماده يا از بسيارى يا از غلظت يا از تندمزاجى ، دردآور است . گاهى ماده سبب ورم دندان مىشود ، يا مىخورد يا كرم پديد آرد . منشأ ماده يا از معده يا از سر ، يا از هر دوى آنهاست . اگر همهء بدن پر از اين ماده بود ، مجراهايى