أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

317

قانون ( فارسى )

يا پرى را در پارچه‌اى مىپيچيم و داروى بواسير از قبيل « داروى كاغذى » ، « اندرون » و غيره - كه ذكر مىكنيم - بر آن مىپاشيم و در بينى مىگذاريم كه راه نفس كشيدن باز باشد . اگر ابزار كاونده مانند سوهان برنده اما انبوبى باشد ، مىتوان پاكسازى را به كلى انجام داد . هرگاه ابزار بريدن و كاويدن يا داروى خورنده در بواسير بينى به كار برده شد ، بايد بعد از آن شخص بيمار عطسه كند تا مواد عفونى و مواد اره شده را پراكنده كند و بيرون دهد . داروى علاج بواسير سبك : فتيله از پوست انار ساييده با آب تا معجون مىشود ، كه مفيد است ولى ديرتأثير . فتيله از چوبك رخت‌شويى سبز تنها يا با پيه حنظل ، فتيله از ثمر درخت سرو با كمى انجير چند روزى استعمال شود . فتيلهء آلوده به آب پونهء وحشى ، يا بعد از خيس كردن فتيله در آن ، گردش را نيز بر آن بپاشند ، يا فتيله را در شراب فرو كنند و گرد پونهء وحشى بر آن بپاشند . يا فتيله از آب منعقد شدهء انار شيرين و ترش كه با پوست و پيه انار كوبيده شوند . فتيله از عسل و گل محمدى هر روز بارها استعمال شود ، يا گرد زرنيخ و زاج سبز در شراب مايه زده ساييده را به بينى پف كنند . اگر بواسير كهنه شده است داروهاى از قبيل : شب ، مرّ ، سوختهء مس ، پوستهء مس ، ريشهء سوسن سفيد ، زاج سبز ، زاج زرد ، زاج ، بورهء قرمز ، با شراب يا با آب پونهء وحشى يا آب انار ترش يا شيرين با پيه و پوست انار را به هر سه نوع : فتيله ، گرد پاشيدنى و مرهم استعمال كنند . اگر شافى نبود ، بر فتيلهء ساخته شده از اين داروها ، مقدار بسيارى از زاج سفيد و زاج زرد ، شخار ، زنگار ، زاج ، شب ، به‌طور تساوى بپاش ! . بهتر است بعد از تيغ زدن ، دريدن با نشتر صورت گيرد . اگر باز علاج نيافت « قلقنديون » خوب است . گويند بزر فيل گوش بواسير بينى را شفا دهد . اگر خوشهء بالاى فيل‌گوش بزرگ را بفشرند و پشم بدان بيالايند و در بينى كشند گوشت زائد و سرطانى را زايل مىكند . غده‌هاى داخل بينى را بهتر آن است جراحى كرد كه بعد از تخليه و پاكسازى بدن و سر صورت گيرد . اما اگر خفيف بود ، داروهاى قرحهء قوى به كار مىبريم از قبيل : شب و مرّ ، هريك يك جزء ، زاج زرد و مازوج هريك نيم جزء ، گرد شود و در بينى دمند . فتيله و داروى جالينوس كه نسخه‌اش چنين است : انار شيرين و ترش با پوست و پيه كمى مىجوشانند و در ظرفى سربى مىريزند ، دردى را مىكوبند تا عجين مىشود ، و مقدارى از آب انارها را بر آن مىريزند و فتيله‌هاى دراز مىسازند و در بينى مىكشند و مىگذارند و بعد از مدتى ماندن و راحت شدن بيمار آن را بيرون مىآورند و داخل بينى و سق را با افشرهء انارها مىاندايند . عمل تكرار مىشود تا بيمار شفا يابد ، همين دارو براى قرحه و بواسير بينى هم مفيد است ، و چندان درد هم ندارد كه به حساب آورد . مىشود اين دارو را از سه انار ترش ، شيرين ، گس‌مزه گرفت . اگر بواسير سخت باشد آب انار ترش بيشتر و اگر زياد رطوبى و سيلانى است گس‌مزه بيشتر باشد .