است ، در شراب حل كنند و در بينى چكانند . آب‌پز قندول با شراب ريحانى چند روز برمكند ، بسيار مفيد است . ماليدنيها : داخل بينى را با زاج زرد ، يا برگ ياسمن گرم كنند و با آب بسايند . داروى قريطن كه عبارت است از مرّ چهار درهم و دو سوم درهم ، دارچين خطايى يك درهم و يك‌ششم درهم ، هل به اندازهء آن ، در عسل معجون شود . پف كردنيها : پونهء ساده ، خربق سفيد ، سوختهء صدف ، و داروى آخرين فتيلهء ذكر شده و ساييده چوبك ، بلسان را در بينى پف كنند . برمكيدنيها از راه بينى : آب‌پز قندول با آب يا با شراب چند روزى استعمال كنند . در هر حالى و به‌ويژه اگر عفونت بينى از مغز يا جلو مغز است در هر دو طرف گوشها جان‌دانه را داغ گذارند ، كه داغ متمايل به گيجگاه باشند يا داغ را بر تارك سر نهند . فصل دوم قرحه در بينى سبب قرحه بخارهاى تند مزاج يا پليد ، يا سيلانهاى حاد كه عفونتى و گنديده‌اند ، يا سبب كبره شده‌اند ، يا از پوست كنده شدن ، يا جوش چركين است . قرحه يا آشكار است يا پنهان . علاج : بينى از گوش رطوبىتر و از چشم خشك‌تر است ، پس بايد علاج قرحهء بينى ميانهء بين علاج قرحهء گوش و چشم باشد . داروى خشكانندهء قرحهء بينى بايد از خشكانندهء قرحهء گوش كم‌نيروتر و از خشكانندهء قرحهء چشم نيرومندتر باشد . قرحهء گوش داروى بسيار خشكاننده مىخواهد . و قرحهء چشم به دارويى نياز دارد كه در اولين مرحلهء خشكانندگى باشد . اگر قرحهء بينى سيلانى در پى داشت ، يا بخارهايى از آن برخاست ، بايد پاكسازى شود و ماده را به سوى ديگر راند - چنان‌كه دانى ! - خلاصه بايد قبل از هر چيز خشكى را به سر داد و سر را تقويت دهى ، آنگاه خون از سوراخهاى بينى بگير ! بدان كه هر دارويى كه براى بواسير و بيخ رانها ذكر خواهيم كرد ، در قرحهء بينى مفيد است . درحالىكه قرحه قوى باشد ، دارو را با لعابها و امثال آن مىجوشانند تا قرحه نرم شود و قرحهء قوى و ضعيف اگر نرم شد به آسانى علاج‌پذير است . اگر قرحه خشك بود ، شمع يك جزء با نيم جزء مخ ساق گاو آب شده در روغن نيلوفر و روغن كنجد - كه به عقيدهء من روغن گل و به‌ويژه آنچه با روغن زيتون نارسيده است بهتر است - بر قرحه بمالند . روغن بنفشه با كتيرا ، يا كمى كف اسفرزه و خطمى از ماليدنيهاى خوب است .