اگر همراه نزله سوزش مانندى در تهيگاه احساس شد و تهيگاه نمين شد ، بدان كه بيمارى به آن پهلو سرايت مىكند ، بىدرنگ خون بگير ! دودكن‌ها ممكن است تب‌آور باشند . قرص سرفه براى نرم كردن سينه است نه براى مواد سر . بايد بر تشنگى صبر كند ، تشنگى را با شربت خشخاش آميخته با آب رفع كند . نوشيدن آب جو ، خوردن قاووت جو مقوى است . اگر تب همراه نزله بود ، بيمار به حمام نرود . كسى كه در تابستان و زمستان هميشه نزله دارد « حب قوقايا » ( حب از صمغ صنوبر ) بهترين دارو است . حركت دادن پايينهاى بدن بسيار مفيد است كه ماده به پايين مىخزد . كمادها و بخورها را نبايد در حال سيرى شكم گذاشت كسى كه عادت نزله دارد ، اگر قبل از نزله آمدن در حمام عرق كند ، نزله را بازمىدارد . بايد بيمار نزله هميشه سرپايين گيرد و سر بر بالش بچسباند و بر پشت نخوابد . اگر خواهى كه ماده را كاهش دهى ، بايد بدن را پاكسازى كنى ! علاج نزلهء گرم خون‌گيرى و تخليهء خلطهاى گرم است ؛ بايد ماده را به وسيلهء حقنه به سوى پايين آورد . علاج نزلهء سرد : داروهاى رانندهء خلط بلغمى از سر ، كه نوشيدنى يا حقنه‌اى باشند . در هر حال بايد خوراك و نوشيدنى كم باشد و يك دفعه يك شب و روز از خوراك و نوشيدن دورى جويد كه علت بر طرف مىشود . مبارزه با سبب نزله : اگر گرم است بايد آنچه نيروى سردكننده دارد به كار برد . مانند اينكه هر صبح ناشتا به حمام آب شيرين برود ، آب بر دست و پا بپاشد . سر و دست و پا و ناف و مقعد و ذكر و حوالى آنها را روغن بنفشه بمالد . پاشيدنيهاى ساخته از جو و خشخاش و بنفشه و بابونه استعمال كند . سردىبخشهاى قوى بر سر ريزد . غذا خفيف و سرد و تر باشد ، هر روزه گلنگبين تناول نمايد . اگر نزلهء سرد است و غلغلك گلو و عطسه همراه دارد ، بايد در ابتدا سر را گرم كند و با پارچه‌هاى گرم‌كننده بپوشد تا اينكه حس مىكند كه گرما به مغز رسيده است . سر را در اين حالت نگه دارد و ممكن است بر پارچهء سر پيچ نمك و گاورس بريزد . پارچه را در آب گرم ، گرم نمايد چندان‌كه مىتواند ، حرارت را تحمل كند . داروهاى آبكى - كه رساننده و تحليل برنده‌اند - به كار ببرد . دست و پا را روغن گرم از قبيل : روغن شبيت ، بابونه ، مرزنگوش بمالد ، كه از آنها قوىتر و روغن فيجن و روغن بان و روغن غار و روغن سوسن است كه بر ذكر و اطراف ذكر و حلقهء مقعد و ناف و اطراف ناف بمالد . سر را با صابون استانبولى بشويد . و تا مىتوانى مگذار روغن بر سر بمالد ، مگر اينكه به ناچارى براى سرد گردانيدن پابرجا ، يا گرم گردانيدن پابرجا باشد ، آن هم بعد از تخليه داروهاى آلايشى ( لطوخات ) از خردل و كوشنه و امثال آن بر سر و پيشانى بمال و با همان صابون و امثال آن بشوى . غذا لطيف و خفيف و گرم و خشكاننده و نرم كنندهء سينه باشد . گاهى نياز به داروهاى سرخ گردان ( آنچه خون را به زير پوست مىكشد ) مىافتد كه بايد چلغوز كبوتر و خردل و انجير و