مىآيد ، يا سبب بويايى بخار است و مىگدازد ؛ به كار ما مربوط نيست كار فيلسوف است كه جواب دهد . همين‌قدر بر طبيب است كه بداند ، بو در اصل هوايى است و تغييراتى مىيابد و بخار متصاعد از چيز بويا كمكش مىنمايد . تا اينجا ما در تشريح بينى و بهره‌هاى بينى و ماهيچه‌هاى حركت‌دهندهء پرده‌هاى سوراخ بينى ، بحث كرديم . بهتر آن است كه دربارهء بيماريهاى ويژه بينى گفتگو نمائيم ، و سبب و نشانى اين بيماريها و علاج آنها را بيان كنيم . بدان كه ! در معالجهء بينى علاوه بر داروهاى به بينى كشيدنى ، داروهاى غرغره‌اى و بر سر پاشيدنيها نيز هست . به بينى كشيدنيها مانند : بخور ، بوكردنيها ، انفيه‌ها كه رطوبى باشند و در بينى چكند . بركشيدنيها از راه بينى هستند كه مرطوبند و از راه هوا به بينى داخل شوند . داروهاى خشك هستند كه در بينى دميده مىشوند ، كه بايد دارو را و هرچه انفيه است در لوله‌اى كرده و در بينى پف كنند . بايد هر دارويى را كه به بينى كشند ، با منتهاى قوت بركشند كه تأثيربخش باشد . گاهى از بركشيدن دارو ، سردرد شديد رخ مىدهد كه بايد خودبه‌خود تسكين يابد . يا نياز به مسكّن داشته باشد . بهتر آن است كه بيمار قبل از به بينى كشيدن داروى تند و تيز ، پارچهء خيس‌شده در آب گرم بر سرش بگذارد و بينى را قبل از دارو وسيلهء شير يا روغن مانند روغن دانهء كدو يا روغن گل به عرق آورد . هرگاه داروى انفيه كار خود را كرد ، باز شير در بينى چكاند و روغنى سرد بر سوراخ بينى مالد . فصل دوم روند لازم براى استعمال دارو در بينى اين را بدان ! كه براى معالجهء بيماريهاى بينى چندين نوع دارو هست و به چندين جهت استعمال مىشوند : 1 - بخورات . 2 - بو كردنيها . 3 - در بينى كشيدنيها به صورت انفيه . 4 - عطسه‌آورها كه مادهء آبكى هستند و در بينى مىچكانند . 5 - از راه بو كردن بركشيدنيها كه داروى نمناكند و از راه هوا برمىكشند . 6 - پف كردنيها در بينى ، كه عبارت از داروهاى خشك گردشده هستند و به وسيلهء چيزى لوله‌اى و توخالى ، به بينى بيمار پف مىكنند . وقتى مىخواهى داروى عطسه‌آور به بينى بيمار بريزى ! بيمار را وادار كن كه دهان را پر از آب