كمتر بهره مىبينى - كه از اين جنس است ورمى كه از اثر بيمارى فراموشكارى و مرگ دروغين روى مىدهد ، كه هرچه در علاجش بكوشى درد بر طرف نمىشود - بايد علاج آن را در كليات كتاب بجويى ، كه شرح داده‌ايم . پس نبايد اول علاج ورم را از قبيل داروهاى بازدارندهء ورم و گيرنده به كار ببرى ، و بعدا داروهاى تركيبى را - كه در علاج ورم مفيدند - به كار اندازى ، و سپس گدازيدن ورم را هدف قرار دهى ! بايد همين‌كه ورم شروع شد و به‌ويژه اگر بيمار تب داشت يا به سردرد مبتلا شد ، به هر وسيله باشد - حتى اگر بادكش استعمال كنى - بايد كارى كنى كه مادهء پراكنده را اگر به آسانى جذب نشد به سوى ورم بكشانى كه در يك‌جا جمع آيد . آنگاه با رگ زدن و خون‌گيرى ماده را از ورم كم كنى ! اما اگر ديدى كه ماده به آسانى جذب مىشود و تا حدى زياد بيرون مىآيد ، كارى به كارش نداشته باش و از رگ زدن و خون‌گيرى استفاده مكن ! مبادا از رگ‌زنى و خون‌گيرى درد بيشتر گردد و تب دوچندان شود . اگر ديدى كه درد ورم زياد و شديد است ، داروهاى گرم و تر مزاج ، سست‌كننده و تسكين دهندهء درد به كار بر ، تا درد تسكين مىيابد . اگر در سرآغاز ورم درد شديد پيدا شده ، تنها با بستن ورم وسيلهء پارچه در آب صاف خيس شده اكتفا كن ! و اگر درد در اوايل سر برآوردن ورم سبك است و شديد نيست ، كماد نمك بگذار ، يا داروى « بابونهء چشم‌گاوى » و مرهم « داخليون » و « مرهم خشخاش شاخدار » كه با مرّ مخلوط باشد بر ورم بمال ! اگر درد ورم ميانه است و بسيار سبك نيست و نك ورم سربرآورد ، داروهايى را استعمال كن كه هم چسبنده ، هم سست كنندهء ورم ، هم داراى نيروى رسانيدن و پخته گردانيدن ورم باشند . از قبيل : كماد از آرد گندم و كتان با شربت عسل ، يا آب شنبليله ، آب خطمى ، آب بابونه و امثال آنها خوب است . اگر ديدى كه ورم تحليل نمىرود و چرك كرده است ، بايد به هر وسيله‌اى باشد با داروهاى نرم‌كننده و تحليل‌برنده و گرنه با داروهاى تند و شديد حتى اگر به وسيلهء نشتر ، شق كنى و بمكى ، چرك را بيرون بياورى . داروى خوبى دراين‌باره كه بعد از نشتر زدن ورم چرك و ريم را خوب بيرون مىآورد ، همانا داروى « سميلون » است . براى تحليل و جذب ماده از ورم گوش ، پشك گوسفند با پيه غاز يا مرغ خانگى خوب است ، آهك ، كعك ، پيه گاو نمك‌نسوده نيز نافع است . اگر ورم كهنه شده : خاكستر صدف ، خاكستر گوش ماهى ، با عسل يا پيه كهنه شده . يا انجير در آب دريا پخته يا اندران را تنها يا با داروى ديگر استعمال كنند . زفت‌تر ، مقل ، بابرموم ، استرك سايل و مخ ساق شتر - ( گوزن . نسخه ) خوب است . اگر خنازير شد و پابرجا ماند ، مرهم زير را به كار ببر !