اگر در حين جراحى ديدى كه خون به سوى سوراخ عنبيه مىآيد ، آن را نيز با دارو زير فشار قرار ده و سرنوشتش سرنوشت آب ناباب باشد ، زيرا اگر بماند و لخته شود علاج‌پذير نيست . هرگاه از ميل زدن فارغ شدى ، فورا پنبه را با زردهء تخم و روغن بنفشه بيالاى و بر چشم عمل شده بگذار و ببند . فراموش مكن چشم سالمش را نيز ببند كه مبادا حركت كند و چشم عمل شده را نيز به حركت درآورد . بايد همين‌كه عمل شد بيمار مدت سه روز در جاى تاريك بر پشت بخوابد . شايد نياز باشد كه بارها و بارها داروى گذاشتنى ذكر شده را به كار ببرى ، عوض كنى و تازه‌تر بگذارى . و شايد نياز باشد كه در تاريكى و بر پشت خوابيدن و بستن هر دو چشم يك هفته دوام بياورد ، زيرا ممكن است چشم آماس كند ، يا از اثر جراحى و چشم‌بندى سر بيمار به درد آيد و مبتلا به سردرد شود ، يا چيز ديگر نگران‌كننده روى دهد . در هر حال و خلاصهء كلام اين است ، بايد تا بيمار احساس درد و آزار مىكند و تا درد چشم و جراحى تسكين نيافته است ، بايد همچنان بر پشت بخوابد . هر سه روز يك بار داروى گذاشتنى بر چشم را عوض كن و تازه بگذار ! اگر چشم بيمار آماس كرده بود ، باندپيچى را كمى سست‌تر كن . وقتى باند را باز مىكنى تا دوا را از نو بگذارى پارچهء قماش خيس شده در گلاب و آب بيدمشك ، يا آب كدوحلوايى ، يا آب گياه هفت‌بند و امثال آن را بر چشم بمال و بگذار . برخى از چشم‌پزشكان جراح روند ويژه به خود دارند و زير قرنيه را نشتر مىزنند و آب را ريزش مىدهند كه در حقيقت خطر دارد . زيرا اگر احيانا آب غليظتر از متوقع باشد رطوبت بيضيه را همراه خود بيرون مىآورد . ( به جاى سرمه كشيدن كورش مىكند . م ) . فصل نهم نابينا شدن سابقا گفتيم ناتوان شدن نيروى بينايى در حالتى كه ناتوانى بيش از حد و به افراط باشد نابينايى كامل رخ مىدهد ، و سبب ناتوانى نيروى روان بينايى را بيان كرديم ، بدان مراجعه كن ! بگذار از بحث سبب ناتوانى نيروى روان بينايى كه مغز در آن سهمى داشته باشد بگذريم زيرا آن را نيز شرح داديم و تو تفصيل را از آنجا برخوان ! حالا بحث را از سر مىگيريم و راجع به نابينا شدن بينا شرحى داريم كه از قرار زير است : كسى كه بينايى را از دست داده و به تو مراجعه مىكند كه معاينه‌اش كنى ، خوب دقت كن : 1 - آيا اجزاى نمايان چشم - كه تو مىبينى - در گوهر سالمند و خللى ندارند يا دارند ؟ 2 - آيا مادهء سوزناك يا مادهء سيلان‌آور يا چنين چيزهايى به چشم راه يافته است ؟