در علاج گشادگى نافع است . نسخه : زهرهء بزغاله دو مثقال ، زهرهء كلنگ دو مثقال ، زعفران يك درهم ، يك‌صد و هفتاد دانه فلفل ، رب شيرين‌بيان پنج مثقال و دو سوم مثقال ، اندران دو مثقال ، عسل به اندازهء حاجت . كه داروها را با آب رازيانه مىسايند و با عسل مخلوط كنند و به چشم كشند . براى علاج ضربت خوردن چشم ، نيم مثقال از اين داروها را با آب ترب مىسايى و مىگذارى تا خشك شود و گرد گردد و سرمه شود . نسخه : زهرهء بز نر يك مثقال ، فضلهء خشك سوسمار يا ورل يك مثقال و نيم ، بورهء قرمز يك مثقال ، فلفل ، زهرهء كلنگ از هريك دو مثقال ، زعفران يك مثقال ، اندران نيم مثقال ، كندس يك مثقال ، با آب رازيانهء ساييده و با عسل مخلوط مىشود . اگر گشادگى از منحرف شدن لايهء شبكيه يا از گشاد شدن دو عصب توخالى باشد ، علاج‌پذير نيست هرچند در علاج گشاد شدن دو عصب مذكور اميدى باشد . فصل هفتم تنگى چشم سوراخ عنبيه از حال طبيعى تنگ‌تر است . اگر سرشتى باشد خوب است ، اگر از بيمارى باشد بدتر از گشادگى است و ممكن است بند آيد . سبب : يا از قرنيه كه خشك شود و مىترنجد و جمع مىشود و سوراخ را مىترنجاند و تنگى يا بندآمدگى رخ دهد ؛ يا رطوبت است كه قرنيه را از اطراف كشيدگى دهد و به سوى وسط مىآورد و سبب تنگى سوراخ عنبيه مىشود . چنان‌كه در الك ( آرد بيزه ) مىبينى كه اگر تر و سست شود به هر سو كشيده مىشود ؛ و يا خشكى شديد در بيضيه است كه كاهش يابد و به يارى لايه پژمرده مىشود و جمع مىگردد و بر ضد حال برجستگى چشم عمل مىكند . اكثرا تنگى چشم از خشكى است ، و شايد تنگى چشم از تنگى عصب توخالى باشد . چنان‌كه گشادى چشم از گشادى عصب كاوكى است . علامتها را در باب ضعف چشم گفتيم . علاج : تنگى از خشكى : داروهاى رطوبت‌بخش از قطره ، انفيه ، افشره‌هاى پاشيدنى ، و غيره است . كه تو مىدانى . غذاهاى نرم و چرب . گاهى ناچار مىشوى كه چيزى كمى گرمىزا را به كار ببرى تا مادهء رطوبى را به سوى چشم آرد . بايد به‌طور مداوم و پياپى سر و رخساره و چشم را ماساژ داد . ولى به مدت كم ، كه جذب رطوبت كند . تنها به كار بردن رطوبت‌آورهاى خالص شايد زيانى هم در بر داشته باشد .