رقيق و همراه حرارت و خارش باشد ، ساييدهء هليله و گلاب بسيار مفيد است . داروهاى مفيد براى تقويت ديد : زهرهء جانورانى مانند : كبك ، زق ( نوعى مرغابى كوچك ) ، ماهى شبوط ، لاشخور ، گاو نر ، خرس ، خرگوش ، بز نر ، كلنگ ، پرستو ، گنجشك ، روباه ، گرگ ، گربه ، سگ شكارى ، قوچ كوهى ، هوبره را به چشم كشند ، بسيار مفيد است . به‌ويژه زهرهء هوبره خاصيتى عجيب دارد . اين داروها تنها يا تركيبى باشند ، مفيدند . از روغنهاى نافع : روغن گرچك ، روغن نرگس ، روغن ثمرغار ، روغن ترب ، روغن شنبليله ، روغن سوسن ، روغن مرزنگوش ، روغن بابونه ، روغن بابونهء گاوچشمى است ، آب ريحان كوهى به چشم چكانند ، مفيد است . افشرهء انار ميخوش ( ملس ) بجوشد تا نصف شود و به هم زنند ، يك دوم آن عسل مخلوط كنند و در آفتاب گذارند ؛ از داروهاى تقويت‌كنندهء ديد است . دو عدد گردوى سوخته ، سى عدد هستهء هليلهء زرد بكوبند و يك مثقال فلفل ناسوخته بر آن ريزند و به چشم كشند . آب انار ترش و شيرين را دو ماه در زير آفتاب گرم بگذارند و صاف كنند . دار فلفل ( فلفل دراز ) ، الوا ، نشادر يا الوا بدون نشادر نرم كوبند و بر يك رطل از آب انار ، سه درهم بريزند و نگه دارند و تا كهنه شود بهتر است . سوسن زرد با آب ماميران ، مانند سرمه كوبيده شود . آب پياز با عسل براى چشم مفيد است . شياف از زهره‌ها داروى قوى است . زهره‌هاى قوى مانند : زهرهء باز و كركس . قطراتى از سركه و شير و عسل در هاون مسى آن‌قدر بسايند تا سياه گردد و به چشم كشند . و بدان ! كه هميشه خوردن شلغم پخته يا بريان ديد را تقويت كند و از ضعف آيندهء چشم مانع شود . گوشت مار - چنان‌كه در ترياق پخته مىشود و چنان‌كه در باب جذام آمده است - تناول شود ، به بهداشت چشم بسيار خدمت مىنمايد . براى پيران و كسانى كه از اثر جماع چشمشان ضعيف شده داروى زير خوب است : نسخه : توتياى شسته و شراب به اندازهء حجامت ، روغن بلسان ، بيشتر از توتيا . توتيا سائيده مىشود ، روغن بلسان بر آن ريزند ، بعدا شراب اضافه مىكنند و بسيار مىسايند و به چشم كشند . نسخهء داروى ديگر كه به نفع ديد است و حتى در نگاه كردن به قرص خورشيد زيانى نمىبيند از اين قرار است : نسخه : سنگ « باسفيس » ، سنگ « مغناطيس » ، سنگ « احاطيس » كه زاج سفيد است ، شادنه ، بابونه و افشرهء پلخم . از هريك يك جزء . زهرهء كركس ، زهرهء مار ، از هريك يك جزء ، سرمهء چشم گردد . شانه كردن مو ، به‌ويژه براى پيران روزانه چند بار تكرار شود . زيرا بخار را به سوى بالا مىكشد و از چشم دورش مىسازد . توى آب صاف رفتن و سر فرو كردن و چشم زير آب باز كردن بهداشت چشم است و چشم را