أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
216
قانون ( فارسى )
براى چشمدرد سرد كه در چشم بچكانند خوب است . شياف « احمرلين » ( قرمز نرم ) ، شياف قرمز بزرگتر ، شياف « لافرحيانا » ( لامريانا - نسخه ) انزروت حلشده در افشرهء برگ خرنوب شامى ، ضماد با برگ خرنوب شامى به تنهايى ، استعمال حمام ، شراب سرهء سفيد رنگ ؛ همهء اينها مفيد و معالجند . علاج چشمدرد و ردينج ( وردنه ) چشم درد وردنه را بايد با پاكسازى ، رگزنى ، حجامت ، و گاهى با بيرون كشيدن شريان مداوا كرد . اگر وردنه ناشى از ورم گرم باشد ، بعد از پاكسازى كامل اعم از بدن و رگهاى سر و حجامت ، بازدارندههاى مانند شياف سپيد ، و افشرههاى نرم و سرد ، ضمادهاى خارجى مانند : زعفران ، برگ گشنيز ، شاه افسر با زردهء تخممرغ و نان خيسشده در رب انگور و در حالت ضرورت با كمى مخدر آميخته شود . پاشيدنيها هم از اينها باشد ، يا خشخاش مقرن ، صمغ فيلزهره ، الوا . مرهم زردهء تخم و پيه خرس را بر پارچهاى گذاشتن و بر چشم نهادن ، داروى مجرب است . گل در آب منعقد شدهء انگور به گرمى با زردهء تخم بر چشم گذارند ، اگر درد شدت يافت شير ، كه زعفران در آن خيس شده ، با افشرهء گشنيز در چشم چكانند . صحيح آن است كه وردنه را با داروهاى خارجى مداوا كرد ، تنها اگر وقت و زمان فرصت داد به مدت سه روز شير به چشم چكانند . اگر وردنه از قرحه باشد و درد كند ، چشمپزشكان از تجربه گويند : انزروت و زعفران و شياف خشخاش مقرن و افيون در چشم كشند . اگر وردنه بعد از رمد غليظ سرد آيد ، وسيلهء معجونهاى مسهل ( ايارجات ) زيان آن را دفع كن ! و لعابهاى نرمىبخش كه با آب كلم همراه باشد ، مفيد است . اگر با آب تاجريزى يا با مرّ و زعفران باشد ، نيز بهرهرسان است . علاج رمد بادى : علاجش پاشيدنىها ، كمادها و پوشانندهها است . كماد گاورس بهترين داروى كمادى است . شايد بعضى از چشمپزشكان ريسك كنند و در به درد آمدن شديد ، مخدرات به كار برند ، كه شايد درد تسكين يابد اما بعد از يك ساعت باز درد شديدتر مىشود ، زيرا باد را از تحليل رفتن منع مىكند . بايد تحليلكنندههاى لطيف به كار ببرى . فصل هشتم گفتارى مختصر دربارهء داروهاى رمد 1 - « شياف سفيد » دارويى است پوششى و چسپان ، تسكين دهندهء درد چشم ، خلط گزنده را اصلاح