أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
206
قانون ( فارسى )
گريهء زياد برحذر باشد . كمتر چشم به چيز بسيار ريز بدوزد ؛ مگر در حال ورزش چشم ، زياد بر پشت نخوابد . زيادهروى در جماع بدترين زيانرسان به چشم است ، زيادهروى در مستى ، تلمبار كردن معده از خوراك ، خواب بر سيرى ، غذاها و مشروبات غليظ ، و هرچه بخار به سر مىرساند ؛ از آن جمله گندنا و شبدر ، و هرچه زياد خشكىآور است . مانند : نمك زياد ، و هرچه بخار بسيار توليد مىكند ، مانند : كلم ، عدس ، و كليه داروهايى ساده كه در الواح آمده و گفتهايم براى چشم زيانآور است . خواب بسيار و بىخوابى بسيار هر دو بدند و بايد حد ميانه را گرفت . بهرهرسانها به چشم : چيزهايى كه براى نگهدارى نيروى ديد مفيدند : سرمه ، توتيا ، توتيا با آب رازيانه و مرزنگوش پرورشيافته . همواره آب رازيانه را به چشم كشيدن بهرهء عجيب دارد . قطرهء به چشم چكيدنى از انار شيرين بسيار مفيد است . اگر انار ترش يا شيرين را با پيه انار بفشرند و همراه عسل در تنور بپزند چنانكه تفصيلش خواهد آمد از داروهاى بسيار مفيد است . چشم را به زير آب روشن بردن و نگاه كردن چشم را صاف و تيز مىنمايد . كنشها ، حركتها ، غذاها ، چگونگى تغذيه در بعضى حالات به زيان چشمند . كنش و حركتهايى چون عملى كه خشكى مىرسانند . مانند : جماع زياد ، زياد نگاه كردن به تابشدهندهها ، بسيار خواندن خط ريز ، كه خواندن آن اگر ميانهروى ( به اعتدال ) باشد بهرهرسان است . ريزهكاريها ، خواب بر شكمپرى و بعد از شام خوردن زيانآور است . كسى كه ضعف ديد دارد بايد صبر كند تا طعام هضم شود آنگاه بخوابد . پرى ( امتلا ) از هر نوع باشد بد است . هرچه طبيعت را خشكى دهد بد است . هرچه خون را غلظت دهد ، مانند : شورمزهها و تندمزهها خوب نيست . مستى به زيان چشم است . قى كردن گاهى خوب و گاهى بد است چون معده را تنقيه مىكند خوب است ، و چون مواد را مىجنباند و به مغز مىرساند بد است . اگر حتما لازم بود قى كند بعد از طعام باشد و آهسته صورت گيرد . زياد به گرمابه رفتن ، خواب زياد ، گريهء زياد ، به زيان چشمند . رگ زدن و بهويژه حجامت كشيدن پياپى خوب نيست . غذاهاى شور ، تندمزه ، بخاربرانگيز و هرچه دهانهء معده را آزار دهد ، گندنا ، پياز ، سير ، ريحان كوهى ، زيتون پخته ، شبيت ، كلم ، عدس ، به نفع چشم نيستند . هر طعامى كه ديرهضم و بخارآلود است ، زيان دارد كه در جاى ويژه ذكر شده و در مقالات اين كتاب سوم بر آنها آگاهى مىيابى !