أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

168

قانون ( فارسى )

فصل اول بيماريهاى عصب منشأ عصب و تقسيمات و شكل و مزاج و تشريحش را شناخته‌اى ! حال به بيماريهاى عصب مىپردازيم . بيماريهاى عصب سه قسمند : مزاجى ، ابزارى ، از كار افتادن تك عصب در ميان عصبها . آسيب بيمارى به كنشهاى طبيعى و حسى و حركتى مىرسد . حركات شديد در بيمار شدن عصب دخالت زياد دارد ، كه در غير عصب كمتر پديدار شود ، زيرا عصب ابزار حركت است . حركات شديد مانند طناب‌كشى ، برداشتن چيز سنگين و هرچه به شدت كشيدن يا فشردن و به هم آوردن دارد بر عصب تأثير مىگذارد . حالات و چگونگى عصب را مىتوان از كنشهاى حس ، حركت و سختى و نرمى در لمس كردن و از همكارى با مغز و فقرات و از دردها و مواد ويژه به اعصاب به دست آورد . بيشترين نشانه‌ها كه حالات مغز را در حالت آسيب ديدن كنشها و از لمس كردن و از مشكل تشخيص دادن نوع بيمارى عصب نشان مىدهد ، اين است كه آيا بيمارى رطوبتى يا خشك است ؟ و چگونه روى داده است ؟ بايد دقت كرد كه اگر آسيب يك دفعه پيدا شد ، بدون شك رطوبتى است ؛ و اگر اندام مورد شك زود روغن را به خود جذب كرد ، دليل بر خشكى بيمارى است به شرطى كه عضو بيمار از گرمى خارجى متأثر نشده باشد . ورزش بعد از پاكسازى بهترين تبديل كنندهء مزاج عضو است ، و هر عضوى ورزش خود را دارد ، و بايد از ورزش آهسته شروع كرد و به قوت ميانگين و معتدل رسيد . طرز معالجه : پاكسازى و تغيير مزاج اعصاب نياز به بيرون راندن مواد به‌طور كلى دارد ، كه از مواد سردىآور به كلى تنقيه شود . و براى اين منظور داروهاى نيرومند مانند : پيه حنظل ، خربق و به‌ويژه خربق سفيد ، براى قى دادن بيمار ، گياه شير سگ ، اندران ، كبينه و بقيهء صمغهاى قوى و